Redactioneel 67
Maandelijks archief: november 2025
Congres Raimon Panikkar in Leuven, zaterdag 13 december 2025
De studiedag ‘Heldere bronnen’ is dit jaar gewijd aan de persoon en het werk van Raimon Panikkar. SPESvzw en CIMICvzw organiseren de dag met medesteun van UP Leuven en Filosofenfontein. Je bent van harte uitgenodigd.
Expo ‘What’s the Word? Johannesburg!’ in Fondation A Stichting, Vorst, nog tot 21 december 2025
Ontdek de fototentoonstelling What’s the Word? Johannesburg! tijdens een nocturne op woensdag 3 december, in aanwezigheid van curator Emilie Demon. Deze rondleiding is een bijzonder moment om het werk van negen jonge kunstenaars te verkennen en in gesprek te gaan over de hedendaagse kunstscene van Johannesburg. De expo loopt nog tot 21 december in Fondation A Stichting in Vorst.
EXPO ‘Early Gaze’ – Ongeziene fotografie uit de 19de eeuw in het FOMU, Antwerpen, tot 1 maart 2026
De tentoonstelling ‘Early Gaze’ werpt een nieuwe blik op het ontstaan en de ontwikkeling van de fotografie in het 19de-eeuwse België. De uitvinding van de fotografie in 1839 bracht niet alleen technologische vernieuwingen, maar veranderde ook de manier waarop we naar onszelf en de wereld kijken. Wat begon als een wonder van innovatie, groeide al snel uit tot een instrument voor controle, imagovorming en propaganda. Een unieke expo, ten zeerste aangeraden!
Mali’s sovereignty dilemma
De Malinese junta onder leiding van overgangspresident Assimi Goïta heeft haar legitimiteit gebaseerd op verzet tegen het Westen, vooral dan tegen oud-kolonisator Frankrijk, en beloften van vernieuwing, anticorruptie en herwonnen soevereiniteit. Maar met de toenemende interne politieke spanningen en de jihadistische opmars die nu zelfs de hoofdstad Bamako direct in de tang neemt, dreigen onder meer de nauwe banden met Moskou de afhankelijkheid van buitenlandse machten juist nog te vergroten.
Sinds het leger in augustus 2020 door een staatsgreep president Ibrahim Boubacar Keïta aan de kant schoof, is de koers van Mali steeds onzekerder en onstabieler geworden. Nadat Assimi Goïta bij een tweede militaire coup in mei 2021 de touwtjes van de junta stevig in handen kreeg, wordt het leiderschap van Goïta gekenmerkt door een uitgesproken autoritaire en nationalistische houding. Zijn regering legt de nadruk op soevereiniteit, nationale belangen en een herstructurering van het bestuur, waarbij graag wordt beweerd dat binnenlandse stabiliteit voorop staat. Onafhankelijkheid van externe invloeden wordt steevast benadrukt. De realiteit in het najaar 2025 in Mali beantwoordt echter hoe langer hoe minder aan deze beschrijvingen. Een interessante analyse door Yahia H. Zoubir en Abdelkader Abderrahmane verscheen op de website ‘Africa is A Country’.
Guido Convents (1956-2025), pionier van de Afrikaanse filmgeschiedenis en medeoprichter van het Afrika Filmfestival
De filmgeschiedenis heeft een van haar meest toegewijde en baanbrekende geleerden verloren met het overlijden van Guido Convents op 10 september 2025 in Leuven. Convents was een Belgische historicus en antropoloog wiens werk licht wierp op aspecten van de filmgeschiedenis die al te vaak in de schaduw bleven. Hij wijdde zijn leven aan het documenteren en bewaren van het filmerfgoed van Afrika, met bijzondere aandacht voor de koloniale en postkoloniale ervaringen van Portugeestalige landen en de voormalige Belgische koloniale gebieden.
The deepening Crisis in Eastern DRC: An International Diplomatic Stalemate that Calls for Urgent and Stronger European Actions for Peace in the Great Lakes Region
In afwachting van de conferentie over vrede en welvaart in het gebied van de Grote Meren, die door Frankrijk wordt georganiseerd, dringen het EurAc-netwerk en zijn leden er bij de EU en haar lidstaten op aan onmiddellijk actie te ondernemen in reactie op de verslechterende situatie in het oosten van Congo (DRC).
Adelaide Casely-Hayford, Afrikaanse feministe van het eerste uur
In een in juni verschenen CIMIC-artikel stelde de Fins-Nigeriaanse journaliste, Minna Salami, de inspirerende vraag of feminisme Afrikaans kan zijn. Ze citeerde er onder anderen de Sierra Leoonse Adelaide Casely-Hayford en een uitnodiging om meer over deze vrouw te weten te komen volgde.
Minna Salami bejubelt terecht de Afrikaanse feministen van het begin van de 20ste eeuw die de wereld rondtrokken om hun ideeëngoed te verspreiden. Ze laat Adelaide Casley-Hayford aan het woord die bij een toespraak tijdens één van haar activistische reizen naar Amerika in 1920 een nieuwe dag aankondigt “waarop Afrika een kans zou krijgen om zich met ideeën en idealen te ontplooien door alleen datgene over te nemen van de westerse cultuur wat voor de eigen ontwikkeling en vooruitgang noodzakelijk zou zijn”.
Genocide in Sudan, the role of the UAE, and the complicity of the West
De Rapid Support Forces-militie (RSF) pleegt een genocide in Darfur, in het westen van Soedan, in de aanslepende oorlog tegen de militaire leiders van Soedan, die de hoofdstad Khartoem en grote delen van het oosten in handen hebben. De RSF wordt onder meer bewapend door de Verenigde Arabische Emiraten, een westerse bondgenoot in de Perzische Golf die enorme hoeveelheden wapens ontvangt van Frankrijk, de VS, het Verenigd Koninkrijk en ook België…
Britse militaire uitrusting die aan de VAE is verkocht, is al herhaaldelijk in handen van de RSF aangetroffen. “Het VK en andere landen moeten onmiddellijk stoppen met het bewapenen van de VAE en gezamenlijke inspanningen leveren om een einde te maken aan de gruwelijke oorlog en de genocide”, schrijft CAAT, de Britse NGO Campaign Against Arms Trade, op basis van overvloedig aanwezig bewijsmateriaal van de medeplichtigheid van het Westen aan deze ergste humanitaire catastrofe van dit moment.
Ali. De opera van het Europese ‘grensspektakel’
Voor Ali de protagonist in de gelijknamige operavoorstelling werd, was hij slechts één van de vele anonieme figuranten in het Europese ‘grensspektakel’ dat zich sinds een kwarteeuw in onze naam aan de EU-buitengrenzen voltrekt, maar grotendeels aan ons zicht onttrokken blijft.
Ricard Soler Mallol en Ali Abdi Omar richten in hun opera onze blik pijnlijk scherp op de existentiële ervaringen en schijnbaar onoverkomelijke hindernissen die Ali met zoveel van zijn land- en lotgenoten moest ondergaan tijdens zijn lange en gevaarlijke migratietocht op zoek naar veiligheid.
De cultuuroorlog woedt nu ook in Vlaanderen. Oorlogsverklaring aan het kritische middenveld
Waarom verliezen met Vredesactie en Vrede vzw, twee belangrijke steunpilaren van de vredesbeweging, tot de helft van hun subsidies op basis van een ongefundeerde beschuldiging van banden met ‘gewelddadige’ en ‘extremistische groepen’? Toevallig net wanneer ons land massaal investeert in defensie (vaak een eufemisme) én lange tijd weigerde te reageren op de oproep van meer dan 100.000 Belgen om de genocide in Palestina aan de kaak te stellen. Ironisch toch? Je zou er mee lachen, als het niet zo ernstig was.
COP30 verdict: People in, polluters still in?
De hoge ambities die het Braziliaanse COP-voorzitterschap bij de opening van de klimaattop COP30 in Belém had geformuleerd, waren aan het einde van de tweede week al aanzienlijk getemperd, wat een weerspiegeling was van de ontnuchterende realiteit van besluitvorming op basis van wereldwijde consensus. Meer dan 190 landen – met als opvallende uitzondering de VS – kwamen in november 2025 in Belém bijeen om de Klimaatovereenkomst van Parijs uit 2015 verder uit te werken. De COP30 heeft uiteindelijk het Mutirão-besluit (een term die door het voorzitterschap werd gebruikt om een collectieve, door de gemeenschap gedragen inspanning in het Braziliaanse Portugees aan te duiden) aangenomen, samen met 28 aanvullende besluiten. Milieu-activisten waren duidelijk ontgoocheld over het gebrek aan ambitie tijdens COP30. Een analyse door de Britse NGO Global Witness.
Hoe ver staan bedrijven met hun klimaattransitieplannen? Van vrijblijvende beloften naar verplichte routekaarten
Sinds dit jaar moeten grote Europese bedrijven voor het eerst een volledig klimaattransitieplan publiceren. Die verplichting, vastgelegd in de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), moet een einde maken aan vrijblijvende klimaattoezeggingen. Waar bedrijven vroeger volstonden met mooie doelstellingen, moeten ze nu ook laten zien hoe ze hun uitstoot daadwerkelijk willen terugdringen — inclusief investeringen, acties en risico’s. WWF-Frankrijk onderzocht de eerste reeks plannen die in Frankrijk verscheen en komt tot een duidelijke conclusie: de fundamenten zijn gelegd, maar de geloofwaardigheid van de meeste plannen staat of valt met wat er de komende jaren nog volgt.
50 years after Franco’s death, giving a voice to Spanish dictator’s imprisoned mothers
Op 20 november 2025 was het exact 50 jaar geleden dat in Spanje dictator Francisco Franco stierf op 82-jarige leeftijd. Hij was toen de laatste van de extreemrechtse leiders in het Europa van na de Tweede Wereldoorlog. In de aanloop naar die 50ste verjaardag van Franco’s dood organiseerde de linkse Spaanse regering een wake ter nagedachtenis aan de vele slachtoffers van het regime van de dictator.
Eva Rovers: ‘Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten. Pleidooi voor een Derde Kamer’
Shakespeare had het over ‘The Winter of Our Discontent’, daar kunnen wij de zomer aan toevoegen. De voorbije maanden is de kloof tussen kiezers en politiek zo mogelijk nog groter geworden. Steeds meer mensen zijn ervan overtuigd dat de ‘verkozenen des volks’ niet langer in staat zijn en zelfs de bereidheid niet meer hebben om maatregelen te nemen met het oog op het gemeenschappelijk belang. Helaas brengt deze overtuiging veel burgers tot een verkeerde conclusie: democratie zou niet werken, dus hebben we een sterke leider nodig. Help!
Guido De Schrijver: ‘Een hels experiment’
‘Een hels experiment’ is een roman van Guido De Schrijver die zich in een historische context situeert. In 2010 verwekte de ontdekking van ‘vergeten’ documenten een politieke aardbeving in de VS en in Guatemala. Het ging over experimenten van een Amerikaanse medische ploeg – in samenwerking met een Guatemalteekse ploeg – die in Guatemala tussen 1946 en 1948 proeven uitvoerde op meer dan vijfduizend personen (soldaten, gevangenen, prostituees, geesteszieken en weeskinderen).
