“Éen kaars kan duizenden andere aansteken zonder haar levensduur te verkorten”
Het was een eer om zuster Jeanne Devos te verwelkomen op het congres over Raimon Panikkar in Leuven. Ze kon om fysieke redenen maar een korte tijd blijven, maar was zo goed haar waardering over Panikkar nadien schriftelijk te bezorgen. We plaatsen haar tekst als redactioneel. Het is ook de mooiste kerstboodschap die we nu kunnen uitsturen.
Als 90-jarige keek ik ernaar uit om samen te luisteren naar (en over) Raimon Panikkar. Het was een sterke, dankbare ervaring en een mooie terugblik op de afgelegde weg van mijn laatste 53 jaar in India, waarbij ook ik Raimon Panikkar dankbaar ben voor zijn steun, zijn inzichten en zijn vriendschap.
Zijn steun betrof ook onze beweging van Indiase uitgebuite huisarbeiders met verschillende sociale en religieuze achtergronden. Het was toen voor mij steeds een zoeken naar gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid, eerbied voor kinder- en mensenrechten, kansen voor iedereen.
Ik heb zoveel van hen mogen leren. Ze dachten anders over relatie en over hun godsdienstige achtergrond, ze ervaarden het dagelijks leven helemaal anders. Heel vlug mocht ik beleven wat Hans Andreus schrijft: “Jij bent zo mooi anders dan ik”.
Hun leven was verduisterd door uitbuiting, misbruik en geweld. Maar elk van hen was een licht en een voorbeeld dat bewijst dat de beste intuïties van de mensheid – het liefhebben, delen, beschermen, volhouden, niet opgeven, het beter willen voor allen, aangeboren zijn en in staat zijn te zegevieren, zelfs in omstandigheden van erkende slavernij.
Werken en leven met ongeschoolde vrouwen en kinderen in slavernij gaf me ook de ervaring van de zachte kracht van geweldloosheid en samenwerking als tegenpool tegenover de macht van uitbuiting en bezit. Bij hen kwam ik God op het spoor in het luisteren naar hun intuïtie, solidariteit en de kracht van samenwerking.
Ik mocht Raimon Panikkar nu en dan ontmoeten. Hij was een sterke steun en een bevestiging bij de uitdaging die de gevestigde orde en macht voor ons was.
We werden ook geconfronteerd met een duidelijke begrenzing binnen de Kerk die er alleen was voor ‘gedoopte gelovigen’. We werden gedreven door de vraag: “Hoe kunnen we een kerkelijke beweging zijn met leden van verschillende godsdiensten en een meerderheid van ‘niet-gedoopten’?”
Dat was een sterke uitdaging binnen de gevestigde orde van de macht, maar dat gold ook binnen de duidelijke begrenzing in de Kerk zelf.
Ik keek uit naar elke ontmoeting met Panikkar. Hij moedigde mij aan om te riskeren en aan te voelen wat mogelijk was. Zijn inzichten laten me nog steeds zeggen:
Riskeer meer dan wat anderen veilig vinden.
Zorg voor meer dan wat anderen wijs vinden.
Droom van meer dan wat anderen praktisch vinden.
Verwacht meer dan wat anderen mogelijk vinden.
Vertrouw meer in wat anderen onmogelijk vinden.
Deel meer dan je dacht dat je kon missen.
Hoop tegen beter weten in.
Blijf mensen verenigen.
Panikkar beaamde wat Boeddha zei: “Éen kaars kan duizenden andere aansteken zonder haar levensduur te verkorten”. En: “wonderen van vrede zullen het leven en alles nieuw maken”.
Voor mij blijft ook het citaat van Amanda Gorman (bij het aantreden van de Amerikaanse president Joe Biden) bij: “There’s always a light, if only we are brave enough to see it, if only we are brave enough to be it”.
Zr. Jeanne Devos
Lees verder (inhoud december 2025)
