De vijfjaarlijkse presidentsverkiezingen in Portugal zijn zelden erg spannend. Meestal haalt een bekende oud-politicus al in de eerste ronde de benodigde helft van de stemmen om meteen verkozen te zijn voor deze vooral ceremoniële functie. Dat was dit jaar wel even anders. Niet minder dan 11 kandidaten hadden zich gemeld om de zittende president, Marcelo Rebelo de Sousa (van de conservatieve PSD), op te volgen. Die sluit zijn tweede en dus grondwettelijk laatste ambtstermijn op 9 maart af. En voor het eerst in 40 jaar was er een tweede ronde nodig op zondag 8 februari. Dat had alles te maken met de doorbraak van extreemrechts.

Geheel toevallig werd het land precies in deze turbulente tijden ook nog eens getroffen door de zware gevolgen van de klimaatverandering: de ene na de andere extreme storm zorgde voor ongeziene overstromingen, aardverschuivingen, sneeuwval, kapotte infrastructuur en terecht ontevreden inwoners. 16 mensen kwamen om in het noodweer. De schade wordt voorlopig geraamd op vijf miljard euro. Wat is er aan de hand?

António José Seguro: nieuwe president van Portugal

De socialist António José Seguro (PS) wordt de nieuwe president van Portugal. Hij heeft zondag 8 februari met een ruime meerderheid (66,84 procent) de tweede ronde van de presidentsverkiezingen gewonnen van de uiterst rechtse kandidaat André Ventura (33,16 procent), leider en oprichter in 2019 van de partij Chega. Chega (letterlijk ‘genoeg’ in het Portugees) is sinds de vervroegde parlementsverkiezingen van mei 2025 de grootste oppositiepartij (met 60 zetels op 230) in het Portugese eenkamerparlement. De PS heeft maar 58 zetels.

Precies de helft van de Portugese kiezers heeft zijn of haar stem uitgebracht, wat behoorlijk is naar Portugese normen, maar er stond dit keer ook veel op het spel. Toch zorgde het uitzonderlijke noodweer voor veel problemen.

Pas op maandag 16 februari kon de definitieve uitslag worden meegedeeld door het Constitutioneel Hof in Lissabon. Na de afronding van de stemming in 20 gemeenten, die de tweede ronde van de verkiezingen een week hadden moeten uitstellen vanwege het extreem slechte weer, heeft António José Seguro 3.502.613 kiezers achter zich gekregen.

Dit is het hoogste aantal stemmen voor een president sinds de Anjerrevolutie op 25 april 1974 een einde maakte aan de dictatuur van de Estado Novo en Portugal opnieuw een democratie werd.

Hiermee doet Seguro het zelfs nog iets beter dan de 3.459.521 stemmen van de legendarische Mário Soares (PS) bij de verkiezingen van 1991. Procentueel gezien haalde Soares 70,31 procent, nog steeds de hoogste score ooit en dat meteen in de eerste ronde.

“Ik groet alle kiezers die vandaag [zondag 15 februari] zijn gaan stemmen en dat afgelopen zondag niet konden doen. Democratie leeft van de deelname van ons allemaal. Elke stem is een bevestiging van vrijheid, verantwoordelijkheidszin en hoop voor een betere toekomst”, aldus Seguro in een bericht op sociale media. “Ik wens een zo snel mogelijke terugkeer naar het normale leven”, voegde hij eraan toe.

Uit een analyse van de resultaten door Portugese nieuwsmedia blijkt dat de toekomstige president in 99,35 procent van de gemeenten de meeste stemmen kreeg in de eerste ronde. André Ventura behaalde slechts in twee gemeenten  – Elvas (district Portalegre) en São Vicente (eiland Madeira) – de meerderheid.

Opvallend was ook dat extreemrechts vooral goed scoorde bij de jongste kiezers (18- tot 24-jarigen) en bij de Portugese gemeenschappen in het buitenland, die via de ambassades hun stem kunnen uitbrengen.

In de tweede ronde had de nu bijna 64-jarige Seguro in alle Portugese districten en in de twee autonome regio’s (Azoren en Madeira) gewonnen. Zijn tegenstander Ventura (43) erkende dat hij zijn doel om de verkiezingen te winnen niet had bereikt, maar verzekerde dat hij een harde oppositie zal voeren.

De voormalige voorzitter van de socialistische partij volgt op 9 maart de huidige conservatieve Portugese president Marcelo Rebelo de Sousa (77) op die twee ambtstermijnen (2016-2026) heeft volbracht in het Palácio Nacional de Belém.

En hoewel Marcelo vooral bekendheid genoot als hoogleraar gespecialiseerd in grondwettelijk recht, wist hij tijdens zijn presidentschap vaak een zeer volkse toon aan te slaan. Door zijn vele bezoeken aan de zwaar getroffen dorpen tijdens de immense bosbranden van 2017, waarbij 64 mensen omkwamen, maakte hij zich sympathiek. In januari 2021 werd hij dan ook in volle covid-pandemie in de eerste ronde met 60 procent herkozen voor een tweede ambtstermijn.

De macht van de Portugese president is vooral symbolisch als de officiële vertegenwoordiger van de republiek, maar hij heeft wel de macht om het parlement te ontbinden en parlementsverkiezingen uit te schrijven. De president wordt geacht boven het directe politieke gewoel te staan en vooral het algemeen staatsbelang na te streven.

Er zal nu weer een periode van ‘cohabitação’ aanbreken waarbij de president van een andere politieke strekking is dan de premier. De huidige premier, Luís Montenegro (PSD), leidt sinds vorig jaar een conservatieve minderheidsregering en moet dus steeds op zoek naar gedoogsteun bij de oppositie om zijn regering overeind te houden in het parlement.

In een dergelijke onstabiele politieke situatie  – Portugal heeft trouwens een lange traditie van minderheidsregeringen van links én van rechts – kan de president als ‘scheidsrechter’ een grotere rol spelen dan de grondwet hem strikt genomen toekent.

Doorbraak van extreemrechts in land dat lang ‘uitzondering in Europa’ was

Lange tijd leek het alsof de politieke erfenis van de Anjerrevolutie en de breed gedeelde afkeer van de dictatuur uit de Salazar-tijd (van 1926 tot 1974, langer dan waar ook in Europa, het land was o.a. door de uitzichtloze koloniale oorlogen in Afrika helemaal verarmd geraakt) Portugal ervoor behoedde om te bezwijken voor de sirenenzang van extreemrechts.

Bovendien was het voor velen duidelijk dat het EU-lidmaatschap (in januari 1986 waren Portugal en Spanje toegetreden tot de EEG, de voorloper van de EU) alleen maar voordelen opleverde voor de economie en de uitbouw van de welvaartsstaat een enorme stimulans had bezorgd.

Zelfs tijdens de jaren van zware economische crisis (2010-2013) die volgden op de bankencrisis van 2008 en de draconische besparingsmaatregelen onder druk van de Europese trojka, bleef bij de meeste Portugezen het geloof in het Europese project grotendeels intact. ‘Brussel’ werd hier nooit een scheldwoord.

In tegenstelling tot de meeste andere lidstaten van de EU kende Portugal tot voor enkele jaren geen of nauwelijks georganiseerde politieke partijen die zich op een extreemrechtse ideologie baseerden.

Er waren uiteraard wel extremistische groeperingen die dweepten met Salazar, de dictatuur en heimwee hadden naar de tijd toen Portugal nog over een koloniaal império heerste of een ronduit racistische houding aannamen tegenover migranten uit de vroegere kolonies en de Roma-bevolking. Maar in de politieke arena was extreemrechts afwezig.

Tot in april 2019. André Ventura, een jong parlementslid voor de conservatieve PSD, maar vooral bekend als voetbalcommentator en hevig supporter voor Benfica, verliet zijn partij omdat hij haar standpunten niet duidelijk en radicaal genoeg vond. Hij richtte een nieuwe beweging op die hij Chega noemde en beweerde “de stem van het gewone volk te vertolken dat genoeg  – chega  – had van de corrupte partijen” en een “antisysteem politicus te willen zijn”.

In 2017 had hij al eens een poging gedaan om voor de PSD burgemeester te worden van Loures, een dichtbevolkte en superdiverse noordelijke voorstad van Lissabon. Dat was op een complete mislukking uitgedraaid. De communistische kandidaat had het met ruime voorsprong gehaald. Maar toen al had hij zich in de media doen opmerken met racistische commentaren, vooral gericht tegen de Roma.

Ook de deelname van Chega aan de Europese verkiezingen van mei 2019 was geen succes, maar bij de parlementsverkiezingen van oktober dat jaar wist Ventura wél een zitje te veroveren. Voor de eerste keer sinds de Anjerrevolutie was een uitgesproken radicaal rechtse, populistische partij vertegenwoordigd in São Bento (de populaire naam van het parlement, genoemd naar de multiculturele volkswijk van Lissabon waar het statige gebouw middenin ligt). Sinds mei 2025 staat de teller op 60 Chega-parlementsleden, de op één na grootste fractie.

Meteen bij een van zijn eerste interventies in het halfrond, in januari 2020, veroorzaakte Ventura een storm van protest. Toen Joacine Katar Moreira, een in Guinee-Bissau geboren parlementslid voor de kleine linkse partij Livre, zei dat museumstukken uit de voormalige koloniën van Portugal moesten worden teruggegeven aan Afrikaanse landen, reageerde Ventura dat zij op dezelfde manier “per direct naar haar land van herkomst moest worden teruggestuurd”.

Tijdens de covidcrisis was vooral minister van Justitie, Francisca Van Dunem, een in Angola geboren socialistische politica, de kop van Jut bij de vaak giftige interventies van Ventura. Van Dunem had onder meer voorgesteld om een aantal gevangenen vrij te laten uit de overbevolkte gevangenissen om zo de verspreiding van covid-19 tegen te gaan. Hij noemde de maatregel een ‘schande’ en trok meermaals de gezondheidsmaatregelen van de regering-Costa in twijfel op basis van fake news en anti-vax-complottheorieën.

Ventura had vooral kritiek op het nooddecreet van 17 december 2020. Hij zei: “Dit is geen noodtoestand. Het is chaos boven op een staat van chaos, die het leven van de gewone Portugese bevolking verwoest zonder enige planning. Het enige wat ze dit land te bieden hebben is een directeur Volksgezondheid die zegt dat je met Kerstmis goed moet ontbijten en dat dit al je problemen zal oplossen.”

Ventura houdt van controversiële standpunten en wil niets liever dan provoceren en in de media komen. Terwijl de meeste internationale media zijn ideologie als ‘extreemrechts’ en ‘populistisch’ bestempelen, omschrijft hij zichzelf graag als een “economisch liberaal, nationalist en conservatief katholiek”.

Veel van zijn uitspraken over sociale kwesties en samenlevingsproblemen worden door de nieuwsmedia als anti-Roma, islamofoob, xenofoob, autoritair en seksistisch bestempeld.

Toen zijn ideeën in de media werden vergeleken met die van VS-president Donald Trump en de vroegere Braziliaanse president Jair Bolsonaro, reageerde Ventura: “Dat zijn inderdaad de mensen en de ideeën waarin ik ook geloof. Naast levenslange gevangenisstraf voor criminele migranten wil ik ook een forse vermindering van de migratie uit islamitische landen, vooral uit die landen die bekend staan om hun steun aan terrorisme”.

Ventura woonde in januari 2025 de inauguratie van Trump bij in Washington DC en heeft de steun van Bolsonaro altijd omarmd.

Gelijke rechten voor LGBTQ-mensen vindt Ventura prima, maar koppels van hetzelfde geslacht mogen wat hem betreft niet trouwen. Als vrome katholiek is hij persoonlijk tegen abortus, maar hij wil niet dat vrouwen die een abortus hebben ondergaan strafbaar worden gesteld.

Ventura ondertekende met Chega het zogenoemde ‘Handvest van Madrid’, een document opgesteld door de Spaanse extreemrechtse partij Vox waarin radicaal linkse groeperingen worden omschreven “als vijanden van de Ibero-Amerikaanse cultuur die betrokken zijn bij een crimineel project onder de paraplu van het Cubaanse regime”.

In 2024 sprak Ventura over Matteo Salvini, de rechts-populistische Italiaanse vicepremier in de regering van Giorgia Meloni, als “een zeer goede vriend”. Met de Nederlandse PVV-leider Geert Wilders verklaarde hij “een geweldige relatie te hebben”.

Op 24 februari 2022 heeft het toenmalige Twitter het account van Ventura definitief opgeschort wegens “schending van de regels van het sociale netwerk met betrekking tot het verspreiden van haat”. Kort daarna echter werd de opschorting van zijn account weer opgeheven. Sinds Elon Musk de controle over X heeft verworven, staat er geen maat meer op de verspreiding van haat en racisme via het netwerk van de Amerikaanse multimiljardair.

In de aanloop naar de presidentsverkiezingen bekritiseerde André Ventura de toespraak van de Angolese president João Lourenço (MPLA) tijdens een ceremonie in Luanda ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de onafhankelijkheid van Angola van Portugal op 11 november 1975.

Ventura verklaarde: “We accepteren niet meer dat we worden vernederd of dat de MPLA-leiders ons komen vertellen hoe we onze geschiedenis moeten beoordelen”. Hij zei ook dat “de achterstand van Angola helemaal niet te wijten is aan het Portugese kolonialisme, maar aan 50 jaar corruptie die de elite heeft verrijkt en het volk heeft verarmd”.

Hij had eveneens kritiek op de reactie van de Portugese president Marcelo Rebelo de Sousa, die aanwezig was in Luanda en waarvan hij de reactie als ‘te mild’ bestempelde: “Hij had de ceremonie meteen moeten verlaten”.

Een nieuwe rel volgde enkele weken later al. Op verkiezingsaffiches had Ventura de Roma-bevolking op een wel zeer stereotyperende manier afgebeeld en als mikpunt gebruikt in zijn ‘opkuiscampagne’. Op 22 december 2025 deed een rechtbank in Lissabon uitspraak over de zaak die een belangenvereniging van Roma-organisaties had aangespannen tegen de Chega-leider wegens het aanzetten tot haat tegen een etnische minderheidsgroep.

Rechter Ana Barão gaf Ventura 24 uur de tijd om alle affiches uit het straatbeeld te verwijderen op straffe van een boete van 2.500 euro per affiche per dag.

“[De affiches] versterken het stigma en de vooroordelen waarmee Roma-gemeenschappen in de Portugese samenleving in het algemeen al te maken hebben, en bevorderen zo intolerantie, segregatie, discriminatie en uiteindelijk haat”, schreef rechter Barão in haar toelichting bij de uitspraak.

Ventura noemde de rechtszaak een “aanval op de vrijheid van meningsuiting”, maar beloofde zich te zullen houden aan de uitspraak. Ricardo Sá Fernandes, de advocaat van de Roma-verenigingen, zei dat de uitspraak zou bijdragen aan een “rechtvaardiger en fatsoenlijker Portugal” en noemde “het een overwinning voor het democratisch verzet van de Roma”.

In een tv-debat naar aanleiding van de vervroegde parlementsverkiezingen van 2024 noemde de huidige premier, Luís Montenegro (PSD), Ventura ronduit “xenofoob, racistisch en demagogisch”.

Toch kreeg Montenegro recent felle kritiek, ook binnen zijn eigen partij, omdat hij weigerde een stemadvies uit te spreken voor Seguro, de socialistische kandidaat in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, die het zou opnemen tegen Ventura. De kandidaat die de PSD naar voren had geschoven, had het immers niet gehaald en Montenegro heeft een persoonlijke afkeer van de socialisten.

Montenegro heeft ook nooit principieel een samenwerking met de grote extreemrechtse Chega-fractie uitgesloten omdat zijn PSD-minderheidsregering nu eenmaal afhankelijk is van steun vanuit de oppositie. Zo krijgt Chega een hefboom in handen om de regering te chanteren of extreemrechtse standpunten alsnog door te drukken zonder zelf regeringsverantwoordelijkheid te dragen.

In zijn overwinningsspeech na de eerste ronde, benadrukte Seguro het onpartijdige karakter van zijn kiescampagne en nodigde hij alle “democraten, progressieven en humanisten” uit om hem in de tweede ronde te steunen om “het extremisme en degenen die haat en verdeeldheid zaaien onder de Portugezen te kunnen verslaan”.

Nog op de verkiezingsavond zelf en de dag erna kreeg Seguro massaal veel steunbetuigingen van verschillende belangrijke figuren van de centrumrechtse tot rechtse politieke partijen PSD, IL en CDS–PP, maar dus niet van premier Montenegro…

‘Cheias centenárias’

Het Iberisch schiereiland wordt het hardst getroffen door de klimaatverandering in heel Europa en kampt al jarenlang met ernstige hittegolven, droogtes, watertekorten, bijna lege stuwmeren ’s zomers en hevige bosbranden. Nu doet de klimaatverandering ook steeds meer extreme stormen ontstaan die gepaard gaan met zware regenval op korte tijd.

De hele wereld was begin november 2024 getuige van het drama dat zich had afgespeeld in de Spaanse regio Valencia, waar straten op korte tijd veranderden in kolkende rivieren. De overstromingen en aardverschuivingen veroorzaakten de dood van 237 mensen en richtten enorme materiële schade aan infrastructuur en landbouw aan.

Ook Portugal kende tussen 28 januari en 13 februari 2026 een uitzonderlijke opeenvolging van zware winterstormen (Kristin, Leonardo en Marta waren de belangrijkste) die zo goed als het hele land troffen, maar de grootste schade was er vooral in het centrum, in de valleien van de Mondego (rond Coimbra) en de Taag ten noordoosten van Lissabon.

Het aanhoudende weerpatroon van zware regenval op korte tijd, harde wind, ruwe zee en sneeuwval op de hoger gelegen delen van het Portugese vasteland leidde tot ongeziene overstromingen, modderstromen en aardverschuivingen vooral in het noorden en midden van het land.

De rivieren Mondego, Taag, Sorraia en Sado liepen over. Maar ook in de Vouga, Águeda, Lima, Cávado, Ave, Douro, Tâmega, Lis en Guadiana stond het waterpeil zo hoog dat talrijke dijkbreuken voor overstromingsrisico zorgden.

Het Europees Ruimtevaartagentschap (ESA) heeft satellietbeelden gepubliceerd die de omvang van de overstromingen laten zien. Voor het stroomgebied van de Taag is er sprake van de zwaarste overstromingen in een eeuw: ‘cheias centenárias’.

Tienduizenden mensen moesten in het hele land hun huizen verlaten, vaak ook omdat de elektriciteits- en telecomvoorziening voor langere tijd was onderbroken. Half februari werden in Coimbra nog eens 3000 mensen geëvacueerd vanwege het risico dat de dijken van de Mondego alsnog zouden breken onder druk van het smeltwater uit de bergen in het al oververzadigde benedenbekken van de rivier.

Op dinsdag 10 februari nam de minister van Binnenlandse Zaken, Maria Lucia Amaral (PSD), ontslag. De minister lag al een tijdje onder vuur vanwege haar gebrekkige aanpak van de noodsituatie waarbij uiteindelijk 16 doden vielen, de noodtoestand van kracht werd in 68 gemeenten en de schade zou oplopen tot vijf miljard euro.

Het uiteindelijke verlies voor de Portugese economie is op dit moment nog niet bekend, maar schadeclaims lopen in de honderden miljoenen. Het zal nog maanden duren voor het wegen- en spoorwegnet is hersteld.

Voor de oppositie was het duidelijk dat de conservatieve regering-Montenegro niet was opgewassen om met een klimaatramp van dergelijke omvang adequaat om te gaan.

“Mevrouw Amaral was van mening dat zij niet meer over de persoonlijke en politieke voorwaarden beschikte om haar functie verder uit te oefenen”, aldus een persbericht van het presidentieel paleis.

Ook de tweede ronde in de presidentsverkiezingen werd sterk verstoord door het noodweer: in 20 gemeenten konden de kiezers pas op 15 februari naar de stembus, een week later dan voorzien.

Donderdag 12 februari werd premier Montenegro in het parlement aan de tand gevoeld over de herstelplannen van zijn regering.

“Niemand zal worden vergeten. We zullen een nationale oplossing bieden voor een probleem dat het hele grondgebied heeft getroffen”, verklaarde hij. Een exclusief Portugees herstel- en veerkrachtplan, het zogenaamde PTRR (Plano de Recuperação e Resiliência exclusivamente português), zal het land economisch moeten herstellen en duurzame maatregelen nemen om de meest kritieke infrastructuur voor te bereiden op toekomstige uitdagingen.

“Basisinfrastructuur, wegen, spoorwegen, elektriciteitsvoorziening, water- en gasvoorziening, openbare diensten. We staan de komende jaren voor een enorme uitdaging om te herstellen en ook om weerbaarder te worden voor een eventuele herhaling van dit of andere even ernstige natuurverschijnselen”, benadrukte hij.

Montenegro wilde niet zeggen of er een ingrijpende herschikking van zijn regering zal komen. Hij deed wel een beroep op alle overheidsdiensten en het maatschappelijk middenveld om samen te werken aan dit herstelplan.

“We moeten helpen om de situatie van zowel gezinnen, individuen als bedrijven te herstellen, maar de staat kan en mag niet in de plaats komen van de verzekeringen. Die moeten ook hun verantwoordelijkheid nemen”.

Om Europa voor te bereiden op de gigantische uitdagingen van de klimaatverandering zijn er heldere aanpassingsplannen nodig die de héle EU omvatten, en álle economische sectoren. Zo’n overkoepelend adaptatieplan bestaat nu nog niet voor de hele EU. Ook de nieuwe Portugese plannen blijven steken op het lokale of nationale niveau, terwijl overstromingen of bosbranden op het Iberisch schiereiland de landsgrenzen snel overstijgen.

Portugal heeft van de Europese Commissie alvast groen licht gekregen voor begrotingsflexibiliteit op het gebied van staatssteun voor de slachtoffers van de watersnoodramp. Dat maakte minister van Financiën, Joaquim Miranda Sarmento (PSD), dinsdag 17 februari bekend na afloop van een bijeenkomst in Brussel met zijn collega’s van Ecofin uit de Europese Unie.

“Er was algemene bezorgdheid over de noodsituatie in Portugal”, zei Sarmento. “De Commissie stond open voor het gebruik van bestaande instrumenten en om deze uitgaven als ‘eenmalige uitgaven’ te beschouwen.”

Het gaat om maatregelen zoals financiële steun van ongeveer 2,5 miljard euro voor gezinnen, bedrijven en gemeenten voor de wederopbouw van huizen, infrastructuur en productiesectoren. De directe steun voor de wederopbouw van woningen varieert van 5.000 tot 10.000 euro.

De maatregelen omvatten ook steun voor landbouwers, vooral in de citroenteelt, waarvan de aanvragen al meer dan 300 miljoen euro bedragen, naast een vereenvoudigde regeling die de lonen van werknemers van getroffen bedrijven veiligstelt.

De regering gaat ook door met een voorbereidend “technisch, economisch en regelgevend onderzoek om het nationale elektriciteitsnetwerk aan te passen aan de klimaatverandering”, zo werd dinsdag 17 februari bekendgemaakt in een nota van het kabinet van de minister van Milieu en Energie, Maria da Graça Carvalho (PSD).

In de nota van het milieuministerie wordt ook herinnerd dat de Europese Commissie onlangs de financiering en de vereenvoudiging van de regelgeving voor investeringen in veerkrachtige en slimme infrastructuur heeft versterkt via het recente ‘Grids Package’, waardoor Portugal Europese investeringen kan aantrekken voor de zo noodzakelijke transformatie van zijn netwerk.

De herziening van de Nationale Strategie voor Aanpassing aan Klimaatverandering (ENAAC 2030) is intussen afgerond. Na een openbare raadpleging zal deze strategie het normale wetgevingsproces doorlopen, wat een stap vooruit betekent in de manier waarop Portugal moet omgaan met de gevolgen van klimaatverandering, ook op het gebied van de energie-infrastructuur.

Tot slot stelt het ministerie van Cultuur nu al 20 miljoen euro beschikbaar om het erfgoed dat door de recente stormen is getroffen voorlopig te herstellen. Meer dan 100 musea en monumenten hebben ernstige schade opgelopen en sommige zullen zelfs voor langere tijd hun deuren moeten sluiten.

Jan Van Criekinge

---

“Het is de klimaatverandering die zonder te kloppen brutaal onze deur binnenkomt”

De stormen volgen elkaar deze winter op als een trein met te veel wagons, waarbij het overvloedige water met ons lijkt te spotten, na zoveel jaren van extreme droogte, waarbij de aarde en de vegetatie verdroogden of in bosbranden verloren gingen.

Het zijn ‘extreme verschijnselen’, of zelfs ‘extreme klimaatverschijnselen’, zo horen we van onze beleidsmakers, maar begrijpen we wel écht waarover we het hebben?

“Het is de klimaatverandering die zonder te kloppen brutaal onze deur binnenkomt”, zoals milieuactiviste Sílvia Moutinho in een opiniestuk in Azul [nvdr: Azul (letterlijk ‘blauw’) is de wekelijkse klimaatbijlage van de Portugese krant Público.pt] schrijft.

Maar wie goed luistert naar de Portugese politici, zoals tijdens de gezamenlijke hoorzitting van de commissies Milieu en Landbouw met de minister van Landbouw, José Manuel Fernandes (PSD), op woensdag 11 februari, naar aanleiding van de video en opmerkingen van het Instituut voor Natuurbehoud en Bossen (ICNF), begrijpt dat velen van hen die gewoonlijk door de wandelgangen van de macht dwalen, op een parallelle planeet leven.

Het is een planeet waar klimaatverandering geen urgent probleem is, en waar het zelfs denkbaar is om naar de instellingen te gaan die moeten toezien op het behoud van het milieu, ons gemeenschappelijk erfgoed, en er de meest toegewijde ambtenaren te identificeren om ze dan te ontslaan. Want deze ambtenaren zijn ‘afremmers’, zoals de minister van Landbouw de milieutechnici van het ICNF noemde.

In de wereld van Chega, van Iniciativa Liberal (IL) en, voor zover we kunnen zien, ook van enkele vooraanstaande figuren van regeringspartij PSD, is vooral ‘evenwicht’ nodig, dat wil zeggen zeker geen ‘milieufundamentalisme’.

Economische ontwikkeling en technologische vooruitgang zullen immers de oplossingen brengen voor alle problemen, en de fanatiekelingen van de ‘ontgroei’ dat zijn toch maar gekke antikapitalisten die zich graag in het groen kleden.

Wie naar deze politici luistert, hoort de echo van wat er in de Verenigde Staten gebeurt, met de plaag van Bijbelse proporties die ‘Make America Great Again’ heet en die Donald Trump gul over de Amerikanen heeft uitgestort.

Maar wat er gebeurt, is dat er op veel plaatsen waar macht wordt uitgeoefend en beslissingen worden genomen, het precies door zulke mensen is, en dat al vele jaren, waardoor een land vol blind vertrouwen blijft geloven in een klimaatbeleid en een landschap met regenregimes die typisch waren voor het begin van de twintigste eeuw.

Wat maakt het uit dat dit een overstromingsgevoelig gebied is? Als er nu droogte is, waarom zouden we ons dan zorgen maken over de overstroming van een rivier of beek die niemand ooit heeft gezien?

Het is gemakkelijk om te zeggen dat de dodelijke en verwoestende gevolgen van de opeenvolgende stormen die Portugal nu treffen, te wijten zijn aan ‘extreme verschijnselen’.

Het is echter moeilijk om te accepteren dat, hoewel het klimaat en de natuur voortdurende uitdagingen vormen, rampen vooral worden veroorzaakt door menselijke beslissingen.

Clara Barata, Azul, Público.pt, vrijdag 13 februari 2026

Clara Barata is columniste bij Azul.

(vertaling uit het Portugees door Jan Van Criekinge)

Lees ook of bekijk de video’s met beelden van de gevolgen van het ‘extreme’ weer in Portugal:

– Barragens do Algarve aproximam-se da capacidade máxima. Várias barragens do Algarve estão perto do volume máximo e têm sido feitas descargas de segurança https://www.rtp.pt/noticias/pais/barragens-do-algarve-aproximam-se-da-capacidade-maxima_v1719683

– Apoios à reconstrução. Governo avisa contra pedidos fraudulentos. O dinheiro dos apoios do Governo começou a chegar às pessoas afetadas pelo mau tempo https://www.rtp.pt/noticias/pais/barragens-do-algarve-aproximam-se-da-capacidade-maxima_v1719683

– Casas danificadas e estradas cortadas em Mafra. Em Mafra, há pelo menos 20 estradas cortadas por causa do mau tempo e muitas casas danificadas https://www.rtp.pt/noticias/pais/apoios-a-reconstrucao-governo-avisa-contra-pedidos-fraudulentos_v1719682

– Falta de eletricidade em muitas localidades está a motivar queixas. Na origem das queixas estão o facto de a situação não estar resolvida três semanas depois da tempestade e os gastos em combustível para os geradores https://www.rtp.pt/noticias/pais/casas-danificadas-e-estradas-cortadas-em-mafra_v1719680

– Pescadores em terra pedem atenção a famílias em situação crítica. O mau tempo tem impedido os pescadores de ir ao mar https://www.rtp.pt/noticias/pais/pescadores-em-terra-pedem-atencao-a-familias-em-situacao-critica_v1719677

– Torres Vedras debate-se com destruição de infraestruturas públicas. É visível a destruição provocada pelas fortes chuvas dos últimos dias. Formaram-se crateras nas estradas https://www.rtp.pt/noticias/pais/torres-vedras-debate-se-com-destruicao-de-infraestruturas-publicas_v1719676

– Deslizamento de terras em Almada. Três casas atingidas e 20 pessoas retiradas. Três habitações ficaram soterradas e 20 pessoas de outras casas próximas foram realojadas devido a um novo deslizamento de terras ocorrido na Costa da Caparica, concelho de Almada https://www.rtp.pt/noticias/pais/deslizamento-de-terras-em-almada-tres-casas-atingidas-e-20-pessoas-retiradas_n1719648

– “Não há um local que não tenha sido afetado”. Plano de Emergência vigora em Leiria 20 dias após Kristin. Até domingo as operações no concelho mobilizaram um total de 10.439 operacionais de diferentes entidades. Isto sem contar com “todos os voluntários” que integraram a campanha “Limpar Leiria”, segundo Luís Lopes, vereador da Proteção Civil  https://www.rtp.pt/noticias/pais/nao-ha-um-local-que-nao-tenha-sido-afetado-plano-de-emergencia-vigora-em-leiria-20-dias-apos-kristin_n1719594

– Ereira continua isolada mas Mondego está a descer. As águas do Mondego estão a descer, mas Ereira permanece isolada. Só se entra e sai da freguesia com a ajuda dos militares e dos bombeiros https://www.rtp.pt/noticias/pais/ereira-continua-isolada-mas-mondego-esta-a-descer_v1719567

– Seguro foi de Montemor-o-Velho a Coimbra e Abrunhosa pediu “medidas” para lá de “colinho”. Começando por Montemor-o-Velho e terminando em Coimbra, Seguro acompanhou os trabalhos dos autarcas e ouviu as preocupações das populações, sem nunca prestar declarações aos jornalistas. Da autarca Ana Abrunhosa ouviu que se impõem “medidas” para além de “colinho” https://www.rtp.pt/noticias/pais/seguro-foi-de-montemor-o-velho-a-coimbra-e-abrunhosa-pediu-medidas-para-la-de-colinho_n1719548

– Ministro das Finanças quer sensibilizar parceiros europeus para ajuda a Portugal. O ministro das finanças diz que é essencial que o país mantenha uma trajetória de equilíbrio das contas públicas mesmo tendo a noção de que os prejuízos de cheias e tempestades são elevados https://www.rtp.pt/noticias/pais/ministro-das-financas-quer-sensibilizar-parceiros-europeus-para-ajuda-a-portugal_n1719515

– Apoios à reconstrução. Portugal com luz verde de Bruxelas para flexibilidade orçamental. No final do Ecofin, o ministro das Finanças deu conta de “uma preocupação geral de todos pela situação que ocorreu em Portugal” https://www.rtp.pt/noticias/pais/ministro-das-financas-quer-sensibilizar-parceiros-europeus-para-ajuda-a-portugal_n1719515

– Governo avança com estudo de adaptação do Sistema Elétrico Nacional às alterações climáticas. O Governo vai avançar com um estudo “técnico, económico e regulatório” para adaptar o Sistema Elétrico Nacional às alterações climáticas, incluindo uma avaliação do enterramento de linhas em áreas críticas, foi hoje anunciado https://www.rtp.pt/noticias/economia/governo-avanca-com-estudo-de-adaptacao-do-sistema-eletrico-nacional-as-alteracoes-climaticas_n1719667

– Ventura pede prolongamento da situação de calamidade e isenção de portagens até fim do mês https://www.sabado.pt/portugal/detalhe/ventura-pede-prolongamento-da-situacao-de-calamidade-e-isencao-de-portagens-ate-fim-do-mes

– Angola: MPLA considera “triviais” as declarações de André Ventura e denuncia nostalgia colonial https://www.rfi.fr/pt/%C3%A1frica-lus%C3%B3fona/20251118-angola-mpla-considera-triviais-as-declara%C3%A7%C3%B5es-de-andr%C3%A9-ventura-e-denuncia-nostalgia-colonial

– Portugal: critiquée pour la gestion de la tempête meurtrière Kristin, la ministre de l’intérieur démissionne https://www.lemonde.fr/international/article/2026/02/11/portugal-critiquee-pour-la-gestion-de-la-tempete-meurtriere-kristin-la-ministre-de-l-interieur-demissionne_6666226_3210.html

---

Lees ook (inhoud febuari 2026)

---