Hoorzitting in Vlaams parlement over petitie ‘Stop Wapens voor Israël’
Op dinsdag 21 april 2026 vond de hoorzitting plaats voor de petitie ‘Stop Wapens voor Israël’. Want met 18.241 verzamelde handtekeningen hadden de initiatiefnemers het recht om gehoord te worden in de commissie Buitenlands Beleid van het Vlaams parlement. De organisaties waarschuwden dat het nieuwe wetsvoorstel van Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) de controle op wapenhandel structureel uitholt en de deur openzet voor de export van nog meer Vlaamse militaire onderdelen naar Israël en andere conflictgebieden.
Bogdan Vanden Berghe (Groen), voorzitter van de commissie Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking van het Vlaams parlement, gaf aan dat het twaalf jaar geleden was dat er nog een hoorzitting plaatsvond naar aanleiding van een dergelijk burgerinitiatief.
Parlementsleden hadden lovende woorden voor het initiatief. Alle fracties waren duidelijk vertegenwoordigd en de initiatiefnemers kregen ook scherpe vragen voorgeschoteld. Groen, PVDA en Team Fouad Ahidar steunden het verzoekschrift voluit. Vooruit en CD&V toonden zich bezorgd over de materie; Vooruit tekende zelfs present met zeven parlementsleden, inclusief de fractievoorzitter.
Voorafgaand aan de hoorzitting hadden de actievoerders ook een overleg met Vlaams minister Hans Bonte (Vooruit) en Vooruit-voorzitter Connor Rousseau. Dat gesprek volgde op de brief die Vredesactie, 11.11.11 en Pax Christi de naar de partijvoorzitters en ministers stuurden over het voorontwerp van het Wapenhandeldecreet.
Gezien de ideologische onenigheid tussen de partijen, verwachten de organisaties niet dat de conclusie van de hoorzitting tot baanbrekende maatregelen zal leiden.
Waarom deden de initiatiefnemers dan al die moeite?
Aandacht vestigen: sinds mei 2025 wisten de initiatiefnemers dat minister-president Matthias Diependaele (N-VA) met een voorstel zou komen om het huidige Wapenhandeldecreet aan te passen. Gezien zijn standpunt over wapenhandel (zoals te lezen staat in het Vlaams regeerakkoord en het Vlaams Defensieplan), was het cruciaal om op zoveel mogelijk manieren zijn voorstel van december onder de aandacht te brengen van de parlementsleden (specifiek die van de meerderheidspartijen Vooruit en CD&V), de pers en het publiek.
Hoop geven: de petitie gaf mensen hoop. Dat merkte Vredesactie aan de reacties van zowel inzamelaars als ondertekenaars, maar ook aan de snelheid waarmee de petitie liep. Zonder ook maar één euro aan Meta- of Googleadvertenties uit te geven, haalde Vredesactie en partners in 6 maanden tijd 18.241 handtekeningen op. Evenveel online als op papier!
Het zijn echter geen gemakkelijke tijden voor Vredesactie en de vredesbeweging in het algemeen. De knip in de Vlaamse subsidies weegt erg zwaar op het team en op het werk dat Vredesactie kan doen. Door de samenwerking in dit burgerinitiatief en de concrete resultaten die hierbij worden geboekt, voelt het team zich erg gesteund op een moment dat het die steun heel erg goed kan gebruiken.
De Vlaamse regering probeert namelijk nieuwe wetgeving goed te keuren die het wapenembargo tegen Israël vrijwel volledig uitholt. Ze wil de controle zo ver terugdringen dat het onmogelijk wordt te garanderen dat Vlaamse militaire producten niet alsnog in Israël terechtkomen.
Die nieuwe wet moet stoppen voor het te laat is. Dat betekent dat het huidige embargo tegen Israël – dat in september 2025 werd ingesteld – weer kan verdwijnen. De hoorzitting kwam dus op het juiste moment.
1. Wat verandert er precies?
Algemene vergunningen (artikel 14) – De regering-Diependaele wil met een vergunningensysteem werken waardoor er veel minder exportcontrole wordt uitgevoerd. Daardoor wordt het moeilijker om te controleren waar wapens uiteindelijk zullen terechtkomen. Bij samenwerking met andere landen (EU- of NAVO-lidstaten) of bij internationale projecten zou er zelfs helemaal geen controle meer zijn.
Nochtans blijft Vlaanderen verantwoordelijk voor de controle op het eindgebruik van wapens en onderdelen volgens het VN‑wapenhandelsverdrag. Dit maakt het zo goed als onmogelijk om het lopende embargo tegen Israël te handhaven.
Mensenrechten (artikel 28) – Het huidige artikel 28 beschermt onder meer kindsoldaten, verbiedt de doodstraf en gendergerelateerd geweld. Dit artikel zou volledig geschrapt worden, waardoor een belangrijke waarborg tegen mensenrechtenschendingen verdwijnt.
Doorvoer (artikel 17) – De controle op doorvoer via Vlaanderen zou enkel nog gelden voor landen waarmee Vlaanderen geen samenwerkingsproject heeft. Daarmee wordt er dus niet gecontroleerd op wapens naar NAVO- en EU-landen. In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat wapens vanuit de VS of Duitsland via de haven van Antwerpen naar Israël verscheept zouden kunnen worden zonder extra controle.
Transparantie – Er komt geen openbaar register van welke vergunningen er wel verleend werden, en er komt geen meldingsplicht meer. Hierdoor kunnen NGO’s, journalisten en burgers niet meer opvolgen welke wapens waar naartoe gaan.
2. Waarom is dit belangrijk?
Mensenrechten: zonder strenge mensenrechtengaranties kunnen wapens in de handen vallen van regimes die oorlogsmisdaden en genocides plegen.
Juridische risico’s: de Vlaamse overheid riskeert hiermee zelf ook rechtszaken en internationale aansprakelijkheid wanneer ze het embargo omzeilt.
Transparantie: een gebrek aan transparantie belemmert de publieke controle. Het net van wapenhandel wordt weer vakkundig verstopt.
3. Wat vraagt Vredesactie?
– Strengere controle op eindgebruik en doorvoer, met duidelijke mensenrechtencriteria.
– Meldingsplicht: elke vergunning, export, overdracht of doorvoer moet geregistreerd worden en dient publiek toegankelijk te zijn.
– Behoud van het embargo tegen Israël, zonder gaten of achterpoortjes in de wet.
– Volledige naleving van internationale verdragen, voornamelijk het VN‑wapenhandelsverdrag.
Conclusie
Het voorgestelde Wapenhandeldecreet zou de controle op wapentransporten ernstig verzwakken en het embargo tegen Israël in gevaar brengen. Door de wijzigingen die de Vlaamse regering voorstelt, kunnen wapens gemakkelijker bij oorlogsmisdadigers belanden. Het is cruciaal dat de Vlaamse regering haar controle verscherpt en mensenrechten beschermt, in plaats van bestaande decreten af te zwakken.
Vredesactie bracht het rapport ‘Wapens voor oorlogsmisdadigers?’ uit.
De organisaties waarschuwen dat het nieuwe wetsvoorstel de controle op wapenhandel zwaar zou uithollen. Zo zouden controles op cruciale zaken zoals motoronderdelen voor gevechtsvliegtuigen pas achteraf worden uitgevoerd, wanneer de wapenleveringen al hebben plaatsgevonden.
Een bijzonder pijnpunt is dat het voorstel wapenhandel richting NAVO-landen en internationale samenwerkingsprogramma’s, zoals de productie van F-35’s, zou vrijstellen van voorafgaande screening, terwijl Israël een vaste klant is van die programma’s.
Een tweede zorgwekkende wijziging is de versoepeling van de vergunningsplicht voor de handel van wapens tussen EU-landen. Het nieuwe decreet wil motoronderdelen en vergelijkbare componenten als ‘niet-essentieel’ bestempelen, waardoor ze zonder controle naar bijvoorbeeld Duitsland kunnen worden doorgestuurd om daar in grotere wapensystemen te worden geïntegreerd die vervolgens naar Israël gaan.
“Zonder die zogenaamde ‘niet-essentiële stukken’ blijft een gevechtsvliegtuig niet in de lucht”, waarschuwt Jo Dirix van Vredesactie. “Het Genocideverdrag verplicht ons om genocide te voorkomen; deze wetgeving zou ons niet alleen tot actieve deelnemers maken, maar zou ook de mogelijkheid wegnemen om onze deelname daaraan te beëindigen.”
Transparantie verdwijnt, macht concentreert zich
Het wetsvoorstel centraliseert bovendien te veel macht bij de Vlaamse regering zelf, terwijl het Grondwettelijk Hof de regering in december 2025 nog veroordeelde voor een gebrek aan transparantie. “Het is ironisch dat de regering nu voorstelt om publieke controle te elimineren door vergunningsplichten voor internationale projecten af te schaffen”, aldus Willem Staes van 11.11.11. “Hierdoor ontsnapt een aanzienlijk deel van de wapenstroom aan elke vorm van publiek toezicht. Dit creëert een volledig ondoorzichtig beleid.”
“Onder het VN-Wapenhandelsverdrag blijft Vlaanderen verantwoordelijk voor de controle op het eindgebruik, een taak waarin ze al herhaaldelijk gefaald is”, zegt Staes. “Door de controle uit te besteden en regels te versoepelen, maken we onze eigen bedrijven en overheid kwetsbaar voor juridische procedures en reputatieschade, zonder dat dit bijdraagt aan meer veiligheid.”
Politieke spagaat en gebroken beloftes
De hoorzitting onthulde ook de politieke spanningen rond het dossier. Vooruit en CD&V, die eerder dreigden met de val van de regering vanwege de wapenuitvoer naar Israël, lijken nu akkoord te zullen gaan met het versoepelde decreet. “De spagaat is onhoudbaar”, zegt Staes. “Je kunt niet enerzijds zeggen dat je geen kinderen wilt zien sterven en anderzijds een wet goedkeuren die de weg vrijmaakt voor wapens die bijdragen aan grootschalige oorlogsmisdaden.”
De organisaties eisen dat het wetsvoorstel wordt ingetrokken en vervangen door een decreet dat mensenrechten centraal stelt.
“Een waardig Wapenhandeldecreet beschermt de mensenrechten in plaats van de militaire industrie op haar wenken te bedienen”, stelt Jo Dirix. “De Vlaamse regering mag misschien gebroken hebben met Vlaanderens pacifistische traditie, maar haar burgers eisen dat elke medewerking aan de gruwel in Gaza onmogelijk wordt gemaakt.”
Partners van de coalitie ‘Stop Wapens voor Israël’ zijn: INTAL, Vrede vzw, Pax Christi, 11.11.11, Ieper for Palestine, Limburg for Palestine, Broederlijk Delen, Käthe Kollwitz Collectief, Antwerpse Coalitie voor Palestina, House of Compassion, Handala, Better Planet Online, Palestina Solidariteit en Vredesactie.
Vergadering Commissie voor Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking, dinsdag 21 april 2026,
Wapenuitvoer Israël: verzoekschrift
Een burger die een voorstel wil doen om het beleid of een bepaald decreet te wijzigen, kan daarvoor een verzoekschrift indienen bij het Vlaams Parlement. Er werd bij het Vlaams Parlement een verzoekschrift ingediend over het behoud van de controle op alle wapenuitvoer en het voorkomen van wapenuitvoer naar Israël. De leden van de commissie hoorden in deze vergadering de eerste verzoekers, wat reglementair bepaald is indien minstens 15.000 personen het verzoekschrift ondertekenden. Daarna bespraken de commissieleden het verzoekschrift en ze formuleerden er hun conclusie over.
Zie video van de hoorzitting: https://www.vlaamsparlement.be/nl/parlementair-werk/commissies/commissievergaderingen/2016102
Vredesactie stopt alweer wapens voor Israël
Na een klacht van Vredesactie zijn 33 pakketten op de luchthaven van Bierset bij Luik, onderzocht. De pakketten waren onderweg van het Verenigd Koninkrijk naar Israël en maakte in België een tussenstop. Dit artikel is gebaseerd op het artikel van John McEvoy, getiteld ‘How a UK arms shipment to Israel was seized in Belgium‘ dat op 14 april 2026 op de website van Declassified UK verscheen. https://www.vredesactie.be/nieuws/2026/vredesactie-stopt-alweer-wapens-voor-israel
Lees ook:
– Vredesactie: https://www.vredesactie.be/hoorzitting
https://www.vredesactie.be/nieuws/2026/vlaamse-wapens-opnieuw-naar-israel
https://www.vredesactie.be/nieuws/2026/persbericht-hoorzitting
– Stop de container: geen wapens voor genocide in Gaza https://cimic-npo.org/2025/06/24/64-013/
– Petitie: ‘Stop Wapens voor Israël’ https://cimic-npo.org/2025/05/28/63-015/
– Waarin investeren we: de klimaattransitie of de wapenindustrie? https://cimic-npo.org/2024/03/28/51-009/
– Climate Crossfire: ‘How NATO’s 2 percent military spending targets contribute to climate breakdown’ https://cimic-npo.org/2023/12/20/48-008/
– ‘Veiligheid omvat meer dan militaire macht’ https://cimic-npo.org/2024/11/18/57-010/
– De cultuuroorlog woedt nu ook in Vlaanderen. Oorlogsverklaring aan het kritische middenveld https://cimic-npo.org/2025/11/24/67-010/
– Pax Christi en hele vredesbeweging tegen verhoging defensiebudget https://cimic-npo.org/2024/09/26/55-002/
– Niettegenstaande alles!
Israëlische vredesstemmen voor een einde aan het geweld en voor meer begrip in Israël én Palestina https://cimic-npo.org/2023/10/23/46-017/
– Globale wapenhandel nam in 2025 opnieuw toe: België is procentueel de grootste stijger in de EU (Knack, 27 april 2026) https://www.knack.be/nieuws/belgie/globale-wapenhandel-nam-in-2025-opnieuw-toe-belgie-is-procentueel-de-grootste-stijger-in-de-eu/
– ‘Brengt wetsvoorstel Diependaele Vlaamse wapens opnieuw naar Israël?’ Opinie door Mattijs Van den Bussche en Jo Dirix (Knack, 20 april 2026) https://www.knack.be/nieuws/belgie/politiek/brengt-wetsvoorstel-diependaele-vlaamse-wapens-opnieuw-naar-israel/
– Vredesactivisten hekelen versoepeling wapenexport: ‘De handtekening van de Vlaamse wapenindustrie staat eronder’ (Knack, 22 december 2025) https://www.knack.be/nieuws/belgie/vredesactivisten-hekelen-versoepeling-wapenexport-de-handtekening-van-de-vlaamse-wapenindustrie-staat-eronder/
– Van Peteghem zag in munitieplan van Francken ‘onoverzienbare en onbeheersbare’ risico’s (Knack, 17 april 2026) https://www.knack.be/nieuws/belgie/van-peteghem-risicos-munitieplan-francken-onoverzienbaar-onbeheersbaar/
