EXPO: ‘Postkoloniaal?’ in het Huis van de Europese Geschiedenis, Brussel, tot 14 maart 2027
Op vrijdagavond 17 april 2026 ging in het Huis van de Europese Geschiedenis in Brussel een nieuwe tijdelijke tentoonstelling ‘Postkoloniaal?’ open. Vertrekkend van de structurele fundamenten van het Europese kolonialisme, via de manieren waarop Europeanen hun macht behielden toen hun koloniale rijken instortten en de gevolgen daarvan voor de pas onafhankelijk geworden landen, brengt de tentoonstelling ons tot in het heden. Ze nodigt uit om na te denken over hoe de koloniale geschiedenis het leven vandaag nog steeds vormgeeft.
Unieke kunstwerken, historische objecten en persoonlijke verhalen begeleiden de bezoeker tijdens deze noodzakelijke Europese confrontatie met het eigen kolonialisme.
Na de Tweede Wereldoorlog leek de koloniale macht te verbrokkelen. Tussen 1945 en het einde van de twintigste eeuw wisten meer dan 80 landen de Europese overheersing van zich af te schudden en onafhankelijk te worden. Hun overwinning kwam er na jaren of zelfs eeuwen van verzet tegen gewelddadige onderdrukking en leek een definitieve breuk met dat verleden in te houden. Maar schijn kan bedriegen.
Op welke manieren blijft de koloniale machtsmatrix – de ideeën, gebeurtenissen, ongelijkheden en onrechtvaardigheden die uit het kolonialisme zijn voortgekomen – de hedendaagse wereld beïnvloeden?
De tentoonstelling bestaat uit vier delen:
1. De structurele fundamenten van het Europese kolonialisme en zijn lange geschiedenis vanaf de 15de eeuw tot 1945
Wat zijn de structurele kenmerken die typerend zijn voor het kolonialisme? Elk geval van Europese kolonisatie heeft een eigen verhaal, maar toch zijn er ook gelijkenissen. Als je je bewust bent van de systemische kenmerken van kolonialisme, kun je ze ook in het heden beter herkennen.
2. Het einde van de imperia?
Hoe Europeanen hun macht probeerden te behouden toen hun koloniale rijken instortten. In 1945, na afloop van de Tweede Wereldoorlog, lag Europa in puin en brokkelde ook haar wereldwijde macht zienderogen af. Want waar zouden de geallieerde landen, die met moeite het nazisme en fascisme hadden verslagen, nu nog de kracht vandaan halen om het kolonialisme te verdedigen? Gekoloniseerde volkeren zagen in dat radicale verandering mogelijk was.
3. Tussen onafhankelijkheid en ware vrijheid
Vanaf het einde van de jaren 1950 kwam de dekolonisatie in een stroomversnelling terecht. Alleen al in 1960 werden 17 Afrikaanse kolonies onafhankelijk. Dit waren uitzonderlijke momenten van triomf, hoop en trots. De euforie die veel mensen voelden, was echter een kort leven beschoren.
4.. Wat nu?
Wie het koloniale verleden van Europa onder ogen ziet, zal opmerken dat de sporen ervan tot op de dag van vandaag overal zichtbaar zijn. Maar elk onrecht stuit vroeg of laat op verzet. Binnen en buiten Europa zetten talloze mensen zich in voor verandering: kunstenaars, activisten, onderzoekers, leerkrachten, organisatoren en gewone burgers nemen verantwoordelijkheid in hun gemeenschap. Ze nodigen ons uit om een andere invulling te geven aan wat het betekent om Europeaan te zijn, om eerlijk te kijken naar de plaats van Europa in de wereld en om open te staan voor nieuwe manieren van samenzijn en samenleven.
Waarom deze tentoonstelling?
Het Huis van de Europese Geschiedenis, dat in 2017 zijn deuren opende op initiatief van het Europees Parlement, heeft als missie en verantwoordelijkheid om de geschiedenis van Europa te onderzoeken en toegankelijk te maken voor een breed publiek.
In onze huidige museumopstelling komen de blijvende gevolgen van kolonialisme te weinig aan bod. Er wordt niet voldoende stilgestaan bij de verhalen van mensen die koloniaal geweld hebben ondergaan en weerstaan.
Met deze tentoonstelling wil ons team deze leemte invullen en een nieuwe weg inslaan. De tentoonstelling zal als een katalysator werken om onze keuzes in het hele museum opnieuw te bekijken.
Praktische informatie
De tijdelijke tentoonstelling ‘Postkoloniaal?’ loopt van vrijdag 17 april 2026 tot en met zondag 14 maart 2027
Waar? Huis van de Europese Geschiedenis (een initiatief van het Europees Parlement), Belliardstraat 135 (in het Leopoldpark, Eastman-gebouw), 1000 Brussel.
Vlot met de trein bereikbaar tot het NMBS-station ‘Brussel-Luxemburg’. Of MIVB-buslijnen 59 en 60 tot de halte ‘Leopoldspark’. Ook het metrostation ‘Schuman’ (metrolijnen 1 en 5) bevindt zich op wandelafstand.
Open 7 dagen per week | Gratis toegang
Maandag: 13.00 -18.00
Dinsdag -vrijdag: 09.00 -18.00 (10.00-18.00 in juli en augustus)
Zaterdag -zondag: 10.00 -18.00
Meer informatie over de expo: https://historia.europa.eu/nl/tentoonstellingen-en-evenementen/tijdelijke-tentoonstellingen/postkoloniaal
De tentoonstellingspublicatie is te koop in de museumwinkel en online te bekijken.
Een overzicht van de geplande activiteiten (o.a. voor scholieren en studenten) in het kader van de tentoonstelling ‘Postkoloniaal?’ https://historia.europa.eu/nl/ons-werk/nieuws/postkoloniaal-openbaar-programma
