Onthutsend gebrek aan actie voor naleving Europese asielregels in Griekenland

Gepubliceerd · Geüpdatet

De eerste week van mei onderzocht het Nederlandse Europarlementslid, Tineke Strik, in Griekenland hoe asielzoekers er worden behandeld. Ze bezocht centra nabij Athene en op Samos, en sprak met ministers, Frontex-medewerkers, de nationale ombudsman, vluchtelingen en organisaties die vluchtelingen bijstaan.

Sinds 2011 verbieden rechters de overdracht van asielzoekers naar Griekenland vanwege hun mensonterende omstandigheden daar. Ik zag door de jaren heen de transformatie van verwaarlozing naar controle, detentie en criminalisering.

Met de investering in centrale bewakingstechnologieën, hekken en politiecapaciteit heeft de Europese financiering de opvang eerder inhumaner dan humaner gemaakt.

Bovendien lopen mensen risico op een gevangenisstraf van twee jaar sinds illegaal verblijf is strafbaar gesteld. Zoals degenen die zijn afgewezen omdat ze door Turkije zijn gereisd, hoewel de Turkse president Erdogan al jaren geen asielzoeker terugneemt.

Humanitaire hulp is daarom ook strafbaar. Het is ongelooflijk te zien hoe de Griekse staat deze organisaties wegpest met onmogelijke eisen, verboden en criminalisering, terwijl ze hard nodig zijn om asielzoekers de zorg te bieden waar ze recht op hebben. Erkende vluchtelingen worden aan hun lot overgelaten: geen huis, medische zorg, sociale voorzieningen of normaal betaald werk.

Toch sturen steeds meer EU-landen vluchtelingen weer terug: ik sprak onder andere met een jong gezin en een alleenstaande moeder met kleine kinderen, ze waren door Duitsland teruggestuurd en bivakkeren nu op straat in Athene.

Ook minister David van Weel (nvdr: de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid, VVD, in het kabinet-Jetten) gaat asielzoekers en vluchtelingen terugsturen, zo kondigde hij aan na een bliksembezoek aan zijn Griekse collega, zonder zich te verdiepen in de opvang- en beschermingssituatie van de asielzoekers. Die verantwoordelijkheid schuift hij dan weer af aan de rechters.

De pushbacks gaan onverminderd door, zo vertellen de ombudsman, Frontex en mensenrechtenorganisaties. Maar de Griekse autoriteiten blijven ontkennen en elk onderzoek tegenwerken. Maar misschien nog het meest onthutsend, is het totale gebrek aan actie door de Europese Commissie, die naleving van de Europese regels moet handhaven.

Een taskforce van de Commissie bemoeit zich in Griekenland actief met het asielsysteem. De medewerkers kennen elk detail van het falende beleid, maar geven ronduit toe dat de Commissie Griekenland niet voor de rechter zal dagen of de financiering zal opschorten.

In zo’n sfeer van straffeloosheid is geen verbetering van de opvang en bescherming te verwachten, want het motto van Griekenland is afschrikking.

Ook de andere lidstaten kijken weg van de mensenrechtenschendingen, ondanks dat ze de asielzoekers die noodgedwongen doorreizen niet kunnen overdragen aan Griekenland.

Deze valse start van het Europese Asiel- en Migratiepact (nvdr: dat op 1 juni door het Europees Parlement met steun van extreemrechts werd goedgekeurd en vanaf 12 juni 2026 in werking treedt) is een grote bedreiging voor het slagen ervan.

Alleen als de Commissie eindelijk werk gaat maken van handhaving en de lidstaten eerlijk gaan delen in de verantwoordelijkheid voor asielzoekers, maken onze kernwaarden van het asielrecht nog een kans.

Tineke Strik

Tineke Strik is Europarlementariër voor het Nederlandse PRO Europa (tot voor kort GroenLinks-PvdA) en is ook professor Citizenship and Migration Law aan de Radboud Universiteit in Nijmegen (NL).

Deze tekst postte Tinke Strik op 9 mei 2026 op LinkedIn, na haar bezoek aan detentiecentra in Griekenland: https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7458796172372013056/?origin=NETWORK_CONVERSATIONS

Met de investering in centrale bewakingstechnologieën, hekken en politiecapaciteit heeft de Europese financiering de opvang van asielzoekers in Griekenland eerder inhumaner dan humaner gemaakt (foto: Tineke Strik).
Met de investering in centrale bewakingstechnologieën, hekken en politiecapaciteit heeft de Europese financiering de opvang van asielzoekers in Griekenland eerder inhumaner dan humaner gemaakt (foto: Tineke Strik).

Lees ook:

Geweld loont als het om protest tegen Nederlandse asielcentra gaat…

Treurige conclusie, maar wel heel erg waar. Geweld loont als het gaat om protesten tegen de komst van een asielzoekerscentrum (AZC). In 24 van de 49 Nederlandse gemeenten waar de afgelopen maanden plannen waren voor de komst van een AZC zijn die gewijzigd: minder asielzoekers, maanden later dan voorzien of, hoewel in strijd met de wet, helemaal géén AZC. Jeroen Corduwener geeft commentaar.

Dit zijn de gemeenten waar de lafheid regeert, waar de democratie zwicht voor het geweld van vuurwerk, stoeptegels, varkenskoppen, extreemrechts geblér, waar de burgemeester zwakke benen heeft en dunne poep in de broek, waar de gemeenteraad bang is gemaakt door leren jasjes en gemaskerde heethoofden.

In alfabetische volgorde, en niet compleet: Aalten, Amersfoort, Berlicum, Den Bosch, Haaksbergen, Hardenberg, Houten, Loosdrecht, Montferland, Neder-Betuwe, Terneuzen, Venray, IJsselstein…

Een gewelddadige betoging tegen de geplande komst van een asielzoekerscentrum in Loosdrecht (provincie Noord-Holland), begin mei, georganiseerd door het extreemrechtse Defend Netherlands (bron: LinkedIn).
Een gewelddadige betoging tegen de geplande komst van een asielzoekerscentrum in Loosdrecht (provincie Noord-Holland), begin mei, georganiseerd door het extreemrechtse Defend Netherlands (bron: LinkedIn).

Dit zijn de gemeenten die zwichten voor het geweld van de extreemrechtse Defend Netherlands, in plaats van de Spreidingswet na te leven en, belangrijker nog, ruimte maken voor vaak niet meer dan enkele tientallen plekken voor vluchtelingen.

Dit zijn de gemeenten die op deze manier uit bangigheid de vuurwerkbom laten beslissen over hoe en vooral óf de wet moet worden uitgevoerd. En zo de democratie en de rechtsstaat in gevaar brengen.

Dit zijn de gemeenten die zeggen “bezorgdheid te begrijpen”, maar in werkelijkheid buigen en barsten voor het geweld van de neofascisten van Defend Netherlands.

Dit zijn gemeenten die negeren dat asielzoekers doorgaans niet, en zeker niet meer, overlast veroorzaken als honderden mensen worden opgeborgen – niet gehuisvest – in sporthallen, schepen of leegstaande kantoorgebouwen – dat is feitelijk en meermaals bewezen.

Dit zijn de gemeenten die bewust bijdragen aan een schrijnend tekort aan opvangplaatsen voor vluchtelingen. Dit zijn de gemeenten die het geweld van Defend Netherlands benoemen als ‘bezorgdheid’, en zo hun ogen, oren en mond sluiten voor het gevaarlijke extreemrechtse geweld.

Dit zijn de gemeenten die hun oor laten hangen naar (in alfabetische volgorde) Monica Keijzer (ooit ontslagen als minister), Gideon Markuszower (ooit vervolgd voor verboden wapenbezit), Lidewij de Vos (van de partij die grossiert in strafrechtelijke vervolgingen). Allen discipelen van Geert Wilders, maar die zich nu als hyena’s op hem hebben gestort, in de strijd om wie het meest extreemrechts kan zijn.

Dit zijn de gemeenten waar de angst regeert, en dus het verval van de democratie.

Hoe het moet en kan bewees Ter Apel, afgelopen zaterdag. Weer dreigde Defend Netherlands op te rukken, met het gebruikelijke arsenaal aan vuurwerkbommen en racistische gebral, ditmaal naar het aanmeldcentrum. Maar honderden burgers organiseerden een tegendemonstratie om asielzoekers welkom te heten. Van de neofascisten geen spoor…

Lafheid buigt voor kracht. Les voor laffe gemeenten.

Beelden van protesten tegen de komst van asielzoekerscentra in Nederland en de reacties tegen dat geweld (bron: LinkedIn).
Beelden van protesten tegen de komst van asielzoekerscentra in Nederland en de reacties tegen dat geweld (bron: LinkedIn).

Bericht voor Bart in Loosdrecht

Dit is een bericht voor Bart. Bart heeft geen achternaam, maar krijgt wel het woord in de krant NRC. Onweersproken (kwaliteitskrant!) legt Loosdrechter Bart uit waarom hij bij het geweld was tegen een AZC in zijn ‘dorp’, dat hij er gisteren [dinsdag 12 mei 2026] was toen brandende fakkels bijna de noodopvang in het voormalige gemeentehuis in brand staken.

Dat hij het wel uitstekend vond dat de brandweer door een joelende menigte werd tegengehouden (“Nou”, zegt Bart: “Ik kan je vertellen, de brandweer hier is vrijwillig. Het is niet ondenkbaar dat een deel van de mannen in de wagen zelf ook heeft gedemonstreerd.”)

En vanavond staat Bart er weer, al dan niet met brandende fakkel, vuurwerkbom en op z’n minst joelend, blérend. Nee, hij is geen racist, zegt Bart. “We zijn niet boos omdat er vluchtelingen komen, maar omdat het zoveel alleenstaande mannen zijn. Nu voelen we ons in het nauw gedreven, het lontje is kort geworden.” Zo kort, dat de brand in de opvang moest, waar mensen wonen en werken.

Als Bart er vanavond weer is, nodigen we hem uit om geen fakkels of wat dan ook te gooien, niet mee te brullen met de opgehitste menigte. Maar om binnen te komen in het gebouw dat hij, en alle andere geweldplegers, belaagt.

Bart belt aan bij het gemeentehuis en wordt welkom geheten. Hij mag kennismaken met die ‘alleenstaande mannen’ die volgens Bart geen vluchtelingen zijn, omdát het alleenstaande mannen zijn.

Hij ontmoet Youssouf uit Soedan, alleenstaande jongeman. En Youssouf vertelt hem dat hij de genocide in Soedan is ontvlucht, het vuur, de bommen, de kogels, het dodelijke geweld waarmee meer dan een miljoen mensen in Soedan inmiddels zijn vermoord.

Youssouf vertelt Bart over de wekenlange helletocht naar Libië, waar hij werd opgesloten in een hok, gemarteld omdat hij vluchteling was. Gemarteld omdat hij niet genoeg geld bij zich had om te kunnen doorvluchten.

Youssouf vertelt Bart dat het hem uiteindelijk lukte te ontsnappen, dat hij op een gammele boot met honderden anderen de Middellandse Zee overstak, in Griekenland aankwam. Daar weer werd opgesloten omdat hij vluchteling was.

Youssouf vertelt Bart dat de Grieken hem uiteindelijk het land uitschopten, omdat ze hem liever kwijt dan rijk waren, dat hij wekenlang door Europese bossen zwierf, en uiteindelijk in Nederland aankwam.

Bart kijkt naar buiten. Naar de loeiende mannen in leren jasjes, de fakkels in de ene knuist, de andere (rechter) vuist schuin in de lucht. De dorpsgenoten van Bart: ze komen uit Ermelo, Huizen, Rotterdam en nog verder. Als het moet is Loosdrecht even heel groot, maar toch vooral benepen. En is niemand racist, want zo zijn ze in Loosdrecht niet, roepen de bruine leren jasjes buiten.

Achter zijn rug zegt Youssouf tegen Bart dat hij alleen maar rust, veiligheid en vrede wil. Dat hij hoopt dat de mensen in Nederland hem dat willen geven, wat hem in Soedan, Libië en Griekenland werd onthouden.

Buiten gaat de hoop van Youssouf in vlammen op, letterlijk.

Zo kan het dus ook: ‘Vluchtelingen welkom heten met een affiche Samen -Leven’ (foto: VluchtelingenWerk Nederland, 27 mei 2026).
Zo kan het dus ook: ‘Vluchtelingen welkom heten met een affiche Samen -Leven’ (foto: VluchtelingenWerk Nederland, 27 mei 2026).

Jeroen Corduwener

Ik ben een ervaren expert op het gebied van migratie en ontwikkelingswerk. Geboren in Nederland, gewerkt en gewoond in meer dan 10 Afrikaanse landen, zie ik mijzelf als global citizen.

Ik werkte als schrijvend journalist en redactiechef voor regionale en landelijke dagbladen; werd vervolgens freelancejournalist voor Belgische en Nederlandse media. Ik publiceerde boeken over Rwanda na de genocide, over vluchtelingen en migratie. Ik promoveerde op de biografie van de eerste Hoge Commissaris van de Vluchtelingen – de Nederlandse verzetsman en journalist Van Heuven Goedhart.

Ik werkte voor internationale ontwikkelingsorganisaties in vele Afrikaanse landen, was manager bij VluchtelingenWerk Nederland, directeur van het grootste asielzoekerscentrum in België, en migratie-expert bij Oxfam Novib. Maar belangrijker: door honderden ontmoetingen en gesprekken met vluchtelingen in landen waar zij vandaan komen en waar ze naartoe zijn gereisd, ken ik de situaties en de verhalen van hen van heel dichtbij.
https://www.linkedin.com/in/jeroencorduwener/recent-activity/all

Deze commentaarstukken postte Jeroen Corduwener de voorbije weken op zijn LinkedIn-pagina: https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7460264056885723136/

Lees ook:

Lees ook (inhoud mei 2026)

Tags:

Dit vind je misschien ook leuk...