Toespraak mgr. Youlian Jacques Mourad voor het Europees Parlement, Brussel, 12 mei 2026
Mgr. Jacques Mourad is monnik en sinds 2023 ook aartsbisschop van Homs, Hama en Nabek in Syrië. Half mei was Mourad enkele dagen in België en werd hij onder meer ontvangen in het Europees Parlement. Als jonge, Syrische seminarist ontdekte hij het vroegchristelijke woestijnklooster Deir Mar Moussa nabij de Syrische stad Al-Nabek. Het klooster werd door de Italiaanse jezuïet Paolo Dall’Oglio weer tot leven gewekt. In 1992 stonden beiden aan het begin van een nieuwe monastieke Syrisch-katholieke gemeenschap in Mar Moussa, toegewijd aan het bouwen van harmonieuze relaties met de omringende moslimgemeenschap. In 2015 werd Mourad echter samen met een novice ontvoerd door terreurgroep IS. Hij verbleef vier maanden in IS-gevangenschap en schreef er een boek over. Hieronder volgt de vertaling van de Franstalige toespraak die hij op dinsdag 12 mei hield voor het Europees Parlement in Brussel.
Geachte leden van het Europees Parlement,
Dames en heren,
Ik dank u oprecht voor uw aanwezigheid en voor deze uitnodiging ter gelegenheid van het 170-jarig bestaan van L’Œuvre d’Orient, op uitnodiging van de heer François-Xavier Bellamy, lid van het Europees Parlement [nvdr: F-X Bellamy is een Frans Europarlementslid voor Les Républicains, lid van de EVP, de Europese christendemocraten; hij komt op voor het herstel van de traditionele ‘katholieke waarden’ in de Franse samenleving, is uitgesproken tégen migratie en islam… Hij behoort daarmee tot de rechtervleugel van Les Républicains en staat niet weigerachtig tegenover eventuele samenwerking met het RN van Le Pen of zelfs met de partij van Eric Zemmour. Zo lag hij mee aan de basis van het onlangs gesloten akkoord in het EP over de verstrenging van de Europese migratiewetgeving; zie: https://fr.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois-Xavier_Bellamy ]
Ik dank u eveneens voor de aandacht die u schenkt aan mijn land, Syrië, en aan het Syrische volk, dat al jarenlang een eindeloze lijdensweg doormaakt, gekenmerkt door een gebrek aan gerechtigheid en door de afwezigheid van menselijke waardigheid, die niet onderhandelbaar is.
Staat u mij toe vandaag een noodkreet te uiten. Niet alleen omdat ons land een humanitaire en politieke catastrofe doormaakt, maar ook omdat het volstrekt onaanvaardbaar is om te blijven leven in een wereld waar oorlogen zich met gemak verspreiden en waar mensen in hun eigen huis worden gedood zonder dat iemand hen verdedigt of recht doet.
Sinds 2012 werd het vetorecht gebruikt om een vliegverbod tegen te houden en de bombardementen van het regime-Assad op de Syrische burgerbevolking mogelijk te maken.
Sinds die dag blijft de internationale gemeenschap een toonbeeld van gebrek aan rechtvaardigheid, waarbij de economische belangen van grootmachten voorrang krijgen op de waarde van het menselijk leven. Dit onrecht is niet de wil van God. Het is de verantwoordelijkheid van de mens, en het is onaanvaardbaar.
Als God aan een onschuldig slachtoffer zou vragen: “Waarom ben je gestorven?”, welk antwoord zou hij dan kunnen geven? Is er iemand in deze zaal die deze vraag kan beantwoorden?
Ik laat deze vraag over aan het geweten van allen die verantwoordelijkheid dragen voor beslissingen over oorlog en vrede in een wereld die wegzinkt in wraak en zelfvernietiging.
Ik kom uit een land dat niet zo ver van het uwe verwijderd is, Syrië, en ik moet bekennen dat mijn hart wordt gekweld door een diep gevoel van onveiligheid. Veel Syriërs en niet-Syriërs hebben getuigd van de verslechtering van de sociale, politieke en economische omstandigheden in het land, en toch is er eigenlijk niets veranderd. Waarom?
Het Tweede Vaticaans Concilie herinnert er in Gaudium et Spes aan dat “de vreugden en de hoop, de smarten en de angsten van de mensen van deze tijd ook die van de volgelingen van Christus zijn” (GS 1).
De Kerk kan zich dus niet afzijdig houden van het lot van de volkeren onder wie zij leeft. Zij is geroepen om ten volle deel te nemen aan het nationale leven, het onderwijs, de sociale dienstverlening en het streven naar gerechtigheid en vrede.
Van haar wordt niet gevraagd zich uit angst of uit overdreven voorzichtigheid op zichzelf terug te trekken, maar haar zending te beleven met de moed van het Evangelie, door te getuigen van de waardigheid van elke menselijke persoon.
Ik sta hier vandaag voor u als Syrisch burger, maar ook als Syrisch-katholieke aartsbisschop van Homs, Hama en Nabek.
Ik ben hier niet alleen om over de christenen te spreken, maar over heel het Syrische volk in al zijn diversiteit. De christenen maken integraal deel uit van dit volk en delen zijn lot.
Hoe kan een hart vrede vinden wanneer het ziet dat een medemens wordt gedood? En wat als die medemens een landgenoot is, met wie men de kindertijd, de straat, de school, de universiteit en het werk heeft gedeeld?
Ik neem aan dat u op de hoogte bent van wat er dagelijks gebeurt in Homs, waar ik woon: moorden, gedwongen verplaatsingen, willekeurige arrestaties, ontvoeringen van mannen en vrouwen om losgeld te eisen, inbeslagname van bezittingen en uitzettingen…
Al deze misdaden vinden plaats onder de ogen van de politie en de binnenlandse veiligheidsdiensten, zonder dat er wordt ingegrepen of verantwoording moet worden afgelegd. Dit alles te midden van een doodse stilte.
Syrië is niet in vrede. Men kan niet van vrede spreken louter omdat er geen oorlog werd verklaard. Interne conflicten zijn vaak vernietigender, omdat ze geen duidelijke identiteit hebben.
Vrede betekent leven in veiligheid en sereniteit, in harmonie tussen alle lagen van de samenleving, met gelijke rechten en plichten, zonder uitsluiting op grond van etnische, religieuze of politieke achtergrond. Het impliceert ook totale vrijheid: individuele vrijheid, vrijheid van verkeer, vrijheid van geweten en geloof.
Niemand kan zich het vredes- en stabiliteitsproces toe-eigenen, want het moet voortkomen uit de wil van het volk. Er is geen echte vrede zonder gerechtigheid en gelijkheid.
De belangrijkste oorzaak van de instabiliteit is het verlies van wederzijds vertrouwen tussen de machthebbers en het volk. In zijn eerste toespraak verklaarde de leider van de zogenaamde Hay’at Tahrir al-Sham, Ahmad al-Sharaa’, dat “bevrijding geen wraak inhoudt” en dat het nodig was “een bladzijde om te slaan om de staat op te bouwen”.
Maar de volksvreugde over de val van het regime-Assad was nog maar net losgebarsten, of er werden willekeurige en systematische vergeldingscampagnes gevoerd tegen het hele Syrische volk, ongeacht de groepering waartoe men behoorde. Deze vergeldingsacties namen verschillende vormen aan, waaronder openbare executies op pleinen en standrechtelijke executies.
Arrestaties en gedwongen verdwijningen gaan door in gevangenissen waar de realiteit onveranderd is gebleven. Families worden verhinderd duidelijkheid te krijgen over het lot van hun naasten, van wie velen tot op vandaag als vermist zijn opgegeven.
Willekeurige ontslagen zonder voorafgaand onderzoek hebben talrijke ambtenaren in verschillende overheidsdiensten getroffen, met name binnen de alawitische, sjiitische en andere gemeenschappen.
De fundamentele staatsinstellingen – leger, politie en veiligheidsdiensten – zijn ontbonden en vervangen door leden van Hay’at Tahrir al-Sham uit Idlib, en ook door buitenlandse strijders uit Tsjetsjenië, Afghanistan en verschillende Arabische en islamitische landen.
Slechts enkele dagen na zijn machtsovername riep Ahmad al-Sharaa’ zichzelf uit tot president van de republiek, amper twintig dagen na zijn aantreden, zonder verkiezingen of grondwettelijke basis.
Alle besluiten en wetten die door de overgangsregering worden aangenomen, worden uitgevaardigd in de vorm van decreten, wat het democratisch functioneren ondermijnt en de bevolking uitsluit van deelname aan beslissingen die haar toekomst bepalen.
De bevolking staat onder voortdurende druk omdat wordt geprobeerd een extremistische religieuze visie op te leggen die vreemd is aan de geschiedenis en de tradities van de Syrische samenleving.
In het kader van represailles door de overgangsautoriteiten worden bij veel burgers, met name binnen de alawitische gemeenschap, privébezittingen en woningen in beslag genomen, en niet alleen van voormalige leden van het leger of de veiligheidsdiensten onder het regime-Assad. De kwestie van het alcoholverbod, dat nu beperkt is tot de christelijke wijken, past in deze context, en daar komen nog andere beslissingen bij, zoals het verbod op make-up.
Vanaf de eerste dagen van de ‘bevrijding’ heeft zich een discours van uitsluiting ontwikkeld dat in alle aspecten van het dagelijks leven wortel heeft geschoten, rond de slogan: “wie bevrijdt, beslist”, wat doet denken aan vroegere slogans van het veiligheidsregime onder Assad.
De wapenverspreiding onder bepaalde groeperingen, en het buitensporige gebruik daarvan, hebben in talrijke regio’s een klimaat van angst doen ontstaan, met name in Homs en de omliggende gebieden, waar dagelijks slachtoffers vallen die in koelen bloede worden gedood zonder dat de daders daarvoor worden gestraft.
Er kan geen vrede zijn zonder gerechtigheid: vrede is een resultaat, geen doel op zich.
Paus Benedictus XVI heeft in zijn apostolische exhortatie over het Midden-Oosten benadrukt dat vrede mogelijk is wanneer burgerschap gebaseerd is op gelijkheid in waardigheid en rechten.
De Kerk moet de stem van het menselijk geweten zijn, zoals Dignitatis Humanae leert: “Ieder mens heeft recht op godsdienstvrijheid, want dit recht is gegrondvest op de waardigheid van de persoon” (DH 2). De Kerk eist geen privileges, maar gerechtigheid, gelijkheid en respect voor iedereen.
Het ontbreken van begrippen die een positieve toekomst in zich dragen, zoals participatieve democratie en burgerschap, belet Syriërs zich veilig te voelen en houdt hen in voortdurende angst.
Dit des te meer omdat de recente misstanden nu ook regio’s met een sterke christelijke aanwezigheid treffen, onder het voorwendsel dat het om ‘restanten van het oude regime’ zou gaan, wat de bezorgdheid van de Kerk vergroot.
Waarom is de economische blokkade die het Syrische volk werd opgelegd tot op heden niet echt opgeheven? Hoelang zal dit volk nog onderworpen blijven aan externe beslissingen en economische druk die wordt opgelegd door buurlanden zoals Israël, Turkije en bepaalde Golfstaten?
Honger neemt de wil om te leven niet weg; integendeel, het maakt die wil sterker en veerkrachtiger. Armoede treft vandaag de dag de meerderheid van de Syriërs. Sancties, corruptie, het uitblijven van wederopbouw en de aanhoudende conflicten in het Midden-Oosten drijven hele gezinnen in ballingschap.
Het gebrek aan economische perspectieven voedt de massale emigratie van jongeren, die zelfs de hoop hebben verloren om een stabiel leven in hun eigen land op te bouwen.
Vandaag luiden we de alarmbel: hele generaties worden onthouden van adequaat onderwijs op school. Dit is een gevolg van de verwoesting van talrijke scholen en van meer dan twaalf jaar ballingschap en het leven in kampen, zonder toegang tot systematisch onderwijs.
In alle steden en dorpen zien we een snelle toename van scholen waar de Koran uit het hoofd wordt geleerd, gebaseerd op de overtuiging dat de Koran de enige bron van kennis is. Dit draagt bij aan een geleidelijke islamisering van de samenleving, ten koste van de religieuze diversiteit, want kinderen van andere geloofsgemeenschappen worden naar één enkele religieuze referentie geleid.
De hele bevolking wordt vandaag getroffen door ziekten en epidemieën. Dit in een context van tekorten aan medische zorg en deskundigheid als gevolg van de uittocht van artsen. Alleen al in de provincie Homs vertrekken jaarlijks meer dan vijfhonderd afgestudeerde artsen naar het buitenland om zich verder te specialiseren, zonder terug te keren. Het gebrek aan ziekenhuizen en zorgcentra is wijdverbreid over het hele grondgebied.
De educatieve, medische en sociale diensten brengen het Evangelie meer tot uitdrukking dan welke toespraak ook. In hun liefde voor de armen en de verdediging van de meest kwetsbaren, spreken ze een gemeenschappelijke taal met gelovigen van andere religies. Zo maakt de Kerk zich tot dienares: de dienst aan de armen is een stil Evangelie dat in de harten wordt gelezen.
Zoals paus Franciscus in Fratelli Tutti in herinnering brengt: “Wie een authentiek geloof in God heeft, moet van de aarde een waardige plek voor de mens maken, een huis voor iedereen” (FT 28).
Daarom durf ik u vandaag te vragen om – als u ons volk wil helpen uit deze diepe crisis te geraken – bij te dragen aan de oprichting van scholen en ziekenhuizen, idealiter onder de verantwoordelijkheid van uw regeringen, of mechanismen in te stellen die de onafhankelijkheid van deze projecten ten opzichte van de lokale autoriteiten waarborgen.
Zoals ik al zei, heeft de Syrische bevolking geen vertrouwen meer in haar regering, welke dat ook moge zijn. De strijd tegen corruptie vereist de opvoeding van een nieuwe generatie.
Wij zijn een volk dat genezing zoekt, een volk dat van het leven houdt. Geef ons de kans om te bestaan, om in waardigheid te leven, om lief te hebben en om op te bouwen.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over de christenen die historisch een essentieel deel uitmaken van het Midden-Oosten. Als er niets wordt ondernomen om deze gemeenschappen te steunen, die ondanks alle beproevingen zoveel hebben opgeofferd en weerstand hebben geboden, wordt hun bestaan bedreigd: in Irak, Libanon, het Heilig Land en in Syrië.
De christenen in het Oosten vragen niet om privileges. Ze vragen alleen om in hun eigen land te mogen leven, in veiligheid, vrijheid en waardigheid, naast alle andere burgers.
Hun verdwijning zou een diepe wonde betekenen, niet alleen voor het Midden-Oosten, maar ook voor het spirituele en culturele erfgoed van de hele mensheid. U hebt de macht om te handelen.
Ons volk wil leven. Het heeft weerstand geboden, het heeft geleden, het heeft zonen en dochters verloren, en toch heeft het niet opgegeven. Er ontbreekt slechts één ding: gerechtigheid. Geef het gerechtigheid, en het zal zich kunnen herstellen. Dank u.
mgr. Jacques Mourad, aartsbisschop van Homs, Hama en Nabek
(vertaling uit het Frans door Barbara Mertens. Zij leerde tijdens haar CIMIC-stage in Mar Moussa, in 2009, pater Paolo Dall’Oglio kennen. Tijdens en na de Syrische oorlog heeft ze zich blijvend verbonden gevoeld met deze gemeenschap en andere geloofsgemeenschappen in het Midden-Oosten.)
Lees ook:
– Video-opname van de conferentie Eastern Christians, actors of peace in times of war https://www.youtube.com/watch?v=gJCgFTm9BF4&t=1s
– Interview met mgr. Mourad en Vincent de Beaucoudray (JRS Syria) ‘Où va la Syrie?’ – 170 ans de L’Œuvre d’Orient https://www.youtube.com/watch?v=WixAS8hEGOY
– Boek ‘Een gegijzelde monnik’: https://halewijn.info/catalogus/jacques_mourad_een_gegijzelde_monnik
– Voorwoord Benoît Standaert: https://volzin.nl/het-verhaal-van-de-ontvoering-van-pater-jacques-mourad-door-syrische-jihadisten/
– Voorstelling Jacques Mourad en zijn verhaal door Barbara Mertens: https://www.kerknet.be/bisdom-gent/inspiratie/barbara-mertens-over-jacques-mourad-%E2%80%98waarachtig-een-man-van-god%E2%80%99
– Terugblik en fotoverslag evenement in Gent: https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/artikel/aartsbisschop-homs-%E2%80%98klimaat-redden-stop-met-oorlog-voeren%E2%80%99
– Interview met Jacques Mourad in Kerknet: https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/video/aartsbisschop-jacques-mourad-krachtige-stem-uit-syri%C3%AB-video
– Interview Leo De Bock: https://www.youtube.com/watch?v=_suk0alrylw&t=734s
– Het verhaal van de ontvoering van pater Jacques Mourad door Syrische jihadisten https://cimic-npo.org/2023/12/20/48-006/
– Een profeet van deze tijd: Jacques Mourad, monnik en aartsbisschop in Syrië https://cimic-npo.org/2023/12/20/48-005/
– Aartsbisschop van de hoop https://cimic-npo.org/2023/01/28/39-005/
– Syria: One Year Since Assad’s Fall. Address Concerns Before Window for Rights-Respecting Transition Closes https://cimic-npo.org/2025/12/17/68-012/
– Zuster Deema van Mar Moussa tijdens de synode in Rome: “Dieu au milieu des ruines” https://cimic-npo.org/2025/01/31/59-002/
– Oases van broederlijkheid en hoop in Syrië, Irak en Italië. De gemeenschap van Deir Mar Moussa herademt (1) https://cimic-npo.org/2022/09/30/35-003/
– Oases van broederlijkheid en hoop in Syrië, Irak en Italië. De gemeenschap van Deir Maryam al-Adrah in Irak (2) https://cimic-npo.org/2022/10/31/36-012/
– Oases van broederlijkheid en hoop in Syrië, Irak en Italië. Herbronnen bij de gemeenschap van San Salvatore in Italië (3) https://cimic-npo.org/2022/11/30/37-005/
– ‘Wanneer God tranen verzamelt en de dorst lest’. Gebed voor vrede en meditatie over Genesis 21, 8-21 https://cimic-npo.org/2025/03/20/61-009/
– Open brief van Jihad Youssef, overste van het klooster Mar Moussa in Syrië naar aanleiding van het einde van het regime-Assad https://cimic-npo.org/2024/12/12/58-007/
– Paolo Dall’Oglio, hoewel vermist, meer dan ooit levend https://cimic-npo.org/2024/12/12/58-008/
– Interview met Barbara Mertens https://cimic-npo.org/2019/09/01/interview-met-barbara-mertens/
