Belfast: spoken uit onverwerkt verleden zijn duidelijk niet verdwenen en worden nu bewust aangestookt door extreemrechts

Gepubliceerd · Geüpdatet

De beelden van extreem geweld uit het Noord-Ierse Belfast, die op 9 en 10 juni 2026 de hele wereld rondgingen, riepen onvermijdelijk herinneringen op aan de donkerste dagen van de ‘The Troubles’ (1968-1998). Toch was het beslist niet de eerste keer dat geweld er zich uitdrukkelijk richtte tegen migranten, asielzoekers of in het algemeen tegen mensen van buitenlandse origine. Noord-Ierland heeft van alle delen van het Verenigd Koninkrijk veruit het kleinste aandeel mensen met een niet-Britse nationaliteit. Jarenlang was Noord-Ierland immers een gebied vanwaaruit mensen emigreerden, weg van het geweld, de segregatie en de armoede. Maar de spoken uit het onverwerkte verleden zijn duidelijk niet verdwenen en worden bewust aangestookt door extreemrechts hierin gesteund door techmiljardairs als Elon Musk.

Dinsdagavond 9 juni 2026 braken er gewelddadige onlusten uit in de straten van diverse volkswijken van Belfast. Huizen, auto’s en een bus werden in brand gestoken. Gemaskerde mannen gingen naar huizen waar ze ruiten insloegen en brandstichtten. Sommige geviseerde bewoners konden maar op het nippertje met hun kinderen uit hun brandende huizen vluchtten.

De extreemrechtse activist Tommy Robinson (echte naam: Stephen Yaxley-Lennon) had eerder op sociale media zijn aanhangers opgeroepen om massaal deel te nemen aan straatprotesten tegen wat hij noemde “een aanval van illegale indringers” tegen Britse inwoners.

Even terug in de turbulente Ierse geschiedenis

Belfast was lange tijd een bijna uitsluitend protestantse stad met een grotendeels verarmde katholieke Ierse plattelandsbevolking eromheen.

De fameuze Battle of the Boyne (12 juli 1690) betekende een keerpunt. Bij die veldslag, halfweg tussen Dublin en Belfast, stonden de troepen van de opnieuw tot het katholicisme bekeerde James II, koning van Engeland, Schotland en Ierland (een personele unie, nog voor er formeel sprake was van het United Kingdom) tegenover de troepen van Willem III van Oranje-Nassau, koning-stadhouder van Holland en Zeeland, en zijn vrouw Maria Stuart (die de oudste dochter was van James II, en dus was James ook Willems schoonvader).

Sinds 1689 hadden Willem III en Maria, als fervente protestantse vorsten, formeel de kronen van Engeland, Schotland en Ierland overgenomen, maar James II legde zich daar als absolutistisch-katholieke vorst niet zomaar bij neer.

James had gehoopt op Franse militaire steun van zijn ‘vriend’ koning Lodewijk XIV, maar die kwam er niet. De troepen van James werden in 1690 definitief verslagen in de slag bij de Boyne, hijzelf vluchtte daarop naar Frankrijk.

Schilderij door Jan van Huchtenburg over ‘De slag aan de Boyne’ van 12 juli 1690 met een triomferende Willem III op een wit paard in het midden. Het behoort nu tot de collecties van het Rijksmuseum in Amsterdam (bron: Public Domain, via Wikipedia).
Schilderij door Jan van Huchtenburg over ‘De slag aan de Boyne’ van 12 juli 1690 met een triomferende Willem III op een wit paard in het midden. Het behoort nu tot de collecties van het Rijksmuseum in Amsterdam (bron: Public Domain, via Wikipedia).

Die veldslag zou de politieke overmacht van de protestanten in Ierland bevestigen. Tot op vandaag geldt de Battle of the Boyne van 1690 voor overtuigde protestantse en loyale unionisten als een ‘feestdag’ (12 juli) waarop in heel Noord-Ierland traditionele Oranjemarsen door de straten trekken om die overwinning te vieren.

Even vaak lopen die uit op rellen, zeker als ze om te provoceren ook door uitgesproken katholiek-republikeinse wijken trekken. Voetbalhooligans van beide kanten laten zich dan niet onbetuigd… Het sektarisch geweld krijgt zo een bijna folkloristisch kantje.

Katholieken, hoewel de overgrote meerderheid van de Ierse bevolking, werden na 1690 nog wel ‘getolereerd’, maar zouden hoe langer hoe meer tweederangsburgers worden, zeker in de steden. De beste landbouwgronden in Ierland waren door het ‘koloniale’ plantagesysteem al veel eerder in handen van Engelse (protestantse) landadel gekomen.

Het verwaarloosde Ierse platteland verarmde daarom in snel tempo, meer en meer mensen emigreerden, velen naar de grote Britse steden, later vooral naar de VS, Canada en Australië.

Belfast heeft massaal goedkope arbeidskrachten nodig

Bij het begin van de 19de eeuw hadden de zich snel ontwikkelende textielindustrie en de scheepswerven van Belfast massaal goedkope arbeidskrachten nodig. Zo vestigde een grotendeels katholieke arbeidersbevolking zich in de volkswijken in het westen en noorden van de stad.

Het ging hierbij meestal om ongeschoolde ‘interne’ vluchtelingen die de plattelandsarmoede probeerden te ontlopen die nog was verergerd door de mechanisatie van het spinnen en het weven in Belfast zelf.

En vooral in de jaren 1840-1850, door de extreme Ierse hongersnood als gevolg van het mislukken van opeenvolgende aardappeloogsten en de onwil of onkunde van de lokale Britse overheid om hier gepaste maatregelen tegen te ondernemen.

Het ruime aanbod aan goedkope Ierse arbeidskrachten lokte Engels en vooral Schots kapitaal naar Belfast, maar vormde tegelijkertijd een bron van onrust in de protestantse hogere kringen.

Protestantse, meer gekwalificeerde arbeiders organiseerden zich en domineerden de ambachten waarvoor een leertijd vereist was. Het was vooral in deze kringen dat de Oranjeorde nieuwe leden kon rekruteren, die zeer loyaal waren aan de Britse kroon en geenszins wilden weten van meer autonomie voor Ierland en over het algemeen neerkeken op katholieken.

De sektarische spanningen, zeker in de uitgesproken gesegregeerde volkswijken, mondden vaak uit in gewelddadige rellen, maar ook in uitsluitingen op de werkplek.

Deze diepe sociale tegenstellingen werden nog meer aangewakkerd door de ‘constitutionele kwestie’: meer en meer Ierse nationalisten ijverden voor de erkenning en bescherming van de Ierse taal tegen de dominantie van het Engels en een vorm van zelfbestuur voor het eiland, al dan niet volledig los van het VK.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vochten vele Ieren in Britse militaire dienst, ook aan het westelijke front in Vlaanderen en Noord-Frankrijk, maar vond eveneens de beruchte Paasopstand plaats door een kleine groep gewapende nationalisten met de kortstondige en symbolische inname van het hoofdpostkantoor van Dublin in 1916. Alle leiders werden geëxecuteerd, de opstand mislukte.

Ook dit vormde een keerpunt in de protestants-katholieke verhoudingen in Ierland. In de ogen van vele patriottische Britten waren de Ieren, en bij uitbreiding alle katholieken, niet meer te vertrouwen.

Na de oorlog kwam het tot een korte, maar zeer hevige en bloedige Ierse burgeroorlog (1922-1923) tussen het republikeinse IRA en de voorstanders van het Ango-Ierse verdrag dat uiteindelijk resulteerde in de Ierse Vrijstaat. Evenwel zonder de historische provincie Ulster, het gebied dat min of meer overeenkomt met Noord-Ierland, een protestantse meerderheid had en onder direct Brits bestuur bleef.

De Vrijstaat zou als dominion een onderdeel vormen van het Britse Gemenebest en met het Statuut van Westminster vrijwel volledig onafhankelijk worden. Met het uitroepen van de republiek Ierland in 1949 werd ook de laatste band met Londen en het Britse koningshuis doorgeknipt.

Geopolitieke spanningen in Belfast

Al deze geopolitieke spanningen wakkerden de verdeeldheid in de wijken van Belfast verder aan. Tweemaal kwam dat tot uiting in aanhoudend geweld waarbij lokale paramilitaire groeperingen en Britse veiligheidstroepen betrokken waren: in 1920–1922, toen Belfast officieel de hoofdstad werd van de zes noordoostelijke graafschappen (Ulster), die hun band met Groot-Brittannië behielden, en tijdens de zogenaamde Troubles (1968-1998).

Tijdens deze drie decennia, waarbij alle gewapende groepen zwaar en dodelijk geweld niet schuwden, waren er bijna dagelijks confrontaties tussen leden van het Irish Republican Army (IRA) aan katholiek-republikeinse zijde en de Ulster Volunteer Force (UVF) en de Ulster Defence Association (UDA) aan protestants-unionistische kant. De inzet van het Britse leger en de politie maakte de toestand vaak nog explosiever, zoals bijvoorbeeld bleek tijdens Bloody Sunday in januari 1972 in (London)Derry.

Een niet-sektarische mural in de wijk Mill Town in het zuiden van Belfast (foto: Jan Van Criekinge, 30 december 2025).
Een niet-sektarische mural in de wijk Mill Town in het zuiden van Belfast (foto: Jan Van Criekinge, 30 december 2025).

Sinds het Goede Vrijdagakkoord (1998) is het electorale evenwicht in de stad, die vroeger politiek door de protestantse unionisten werd gedomineerd, geleidelijk aan verschoven – zij het zonder een absolute meerderheid – ten gunste van de Ierse republikeinse nationalisten.

Een direct tastbare erfenis van dit bloedige conflict vormen nog altijd de ‘peace walls’, de barrières van hekken, prikkeldraad en versterkte poorten die tot op vandaag de scheidingsmuren vormen tussen de gesegregeerde protestantse en katholieke arbeiderswijken in West-Belfast zoals de Shankill Road en de Lower Falls Road; en de Ardoyne, New Lodge en Tiger’s Bay in Noord-Belfast.

Al deze wijken hebben te kampen met armoede, sociale achterstelling, grote jeugdwerkloosheid, partnergeweld, drugshandel en af en toe gewelddadige uitbarstingen.

Katholieke gezinnen hebben in Belfast over het algemeen nog altijd een iets hoger geboortecijfer, terwijl dat cijfer aan protestantse kant tot de allerlaagste van heel Europa behoort.

Noord-Ierland heeft daarom arbeidsmigranten meer dan ooit nodig om zijn economie, sociale zekerheid en gezondheidssector op peil te houden. Nieuwe migranten dragen bovendien bij aan het groeiende aantal inwoners dat zich met geen van beide ‘historische’ gemeenschapstradities wil identificeren.

Helaas maakt dat hen nog niet immuun voor het sporadische geweld van beide kanten, zoals de recente rellen pijnlijk duidelijk maken.

De spoken van een onverwerkt gesegregeerd en sektarisch verleden zijn niet verdwenen en worden nu zelfs via extreemrechtse socialemediakanalen nog aangewakkerd.

Graag laten we hieronder twee academici aan het woord die elk een korte analyse geven van de recente sektarische gewelduitbarsting in Belfast vanuit hun studiegebied.

Jan Van Criekinge

Overal in Belfast zijn er herdenkingssites en monumenten die verband houden met de Troubles (1968-1998). Hier in Mill Town waar unionistische slachtoffers begraven zijn. De spoken uit dat onverwerkte verleden blijven voortleven (foto: Jan Van Criekinge, 30 december 2025).
Overal in Belfast zijn er herdenkingssites en monumenten die verband houden met de Troubles (1968-1998). Hier in Mill Town waar unionistische slachtoffers begraven zijn. De spoken uit dat onverwerkte verleden blijven voortleven (foto: Jan Van Criekinge, 30 december 2025).

Belfast unrest shows the power of social media as far‑right views on immigration enter the mainstream

Footage of a horrific knife attack in Belfast began to circulate on social media on Monday [8 June 2026] evening. A Sudanese asylum-seeker in his 30s, who entered the UK in 2023, has been charged with attempted murder. Meanwhile, the far-right was quick to exploit the situation to further an anti-immigration agenda.

Violent unrest followed on the streets of Belfast and beyond on Tuesday evening. Houses, cars and a bus were set alight, and masked men were seen smashing in windows. Some of the attacks on property were reportedly racist in nature.

Posting earlier on social media, activist Tommy Robinson (real name Stephen Yaxley-Lennon) urged supporters to join street protests against this ‘invader attack’. Robinson provided a list of locations across Great Britain and Northern Ireland where protests were planned on Tuesday night.

His post on X was shared by tech billionaire Elon Musk, who called for citizens to protest ‘repeatedly and loudly’  to change government policies around immigration.

The leader of Restore UK, Rupert Lowe, pledged that his party would begin mass deportations and reintroduce the death penalty to prevent attacks committed by ‘barbarians’.

At the same time, WhatsApp messages from anonymous accounts began to circulate, calling for men aged 18 and over in Northern Ireland ‘be prepared to fight or be arrested’.

Calls for calm

Politicians from across Northern Ireland’s political divide appealed for calm with some condemning rightwing English politicians like Lowe for appearing to exploit the attack for their own ends.

And chief constable of the Police Service of Northern Ireland (PSNI) Jon Boutcher urged citizens not to be ‘duped’ into violent disorder by people online intent on provoking trouble.

The fact that a man had been charged with attempted murder did little to deter the crowds of mostly young men who gathered across Belfast, setting a bus on fire on the Lower Newtownards Road and engaging in sporadic clashes with police across the city.

A bus was set on fire as disorder flares up in Belfast

There were reports of violence in towns such as Ballyclare and Portadown. In Ballyclare, the premises of a Turkish barber was attacked. There were also arrests made after demonstrations in Glasgow where three members of the public were injured.

You could be forgiven for thinking this playbook has been seen before. In the past two years, far-right actors have used online platforms to weaponise incidents involving minorities as part of their anti-immigration campaigns.

These incidents include allegations of an attempted rape of a teenage girl in Ballymena, the murder of three young girls in Southport and the murder of Henry Nowak in Southampton.

Misinformation frequently circulates in online spaces as authorities come under pressure to confirm the ethnicity and asylum status of suspects. The PSNI were very quick to give these details, presumably to avoid creating an information vacuum in which falsehoods might spread quickly.

Emergence of a toxic discourse

Facts don’t appear to matter to those leveraging shock and trauma to advance their claims that immigration is to blame for acts of violence. Condemnation of online far-right agitators from politicians usually follow amid criticism of big tech companies for not doing more to stop agitators inciting violence on their platforms.

Politicians and public figures must do more than say ‘not in our name’. They must take some of the blame for helping to create a toxic discourse around immigration that ‘others’ asylum-seekers and migrants.

The Overton Window, the barometer of what is considered a politically acceptable argument, has shifted towards the right, as demonstrated by Lowe’s remarks. Mis- and disinformation about immigration take root in some communities because they frequently hear how asylum-seekers receive priority access to already under-funded public services.

A frequent refrain among politicians is that these are ‘legitimate concerns’ , even when there is little evidence to support these claims. This often leads to minority communities being blamed for issues that are nothing to do with them.

The mainstreaming of rightwing views on immigration is reinforced by media coverage that frequently fails to fact-check claims about issues such as asylum-seekers and welfare benefits.

In this context, it is perhaps unsurprising that immigration features among the issues of most concern to voters in Great Britain.

It is now for politicians to decide how to respond to the violence seen in Belfast and elsewhere in June. While online platforms can clearly do better when it comes to removing inflammatory posts, public figures must also fix the problem they helped to create.

The public needs a fact-based narrative on immigration that stops blaming asylum-seekers and refugees for broader societal problems.

Paul Reilly

Paul Reilly is Senior Lecturer in Communications, Media and Democracy at the University of Glasgow, Scotland.

Dit artikel verscheen op woensdag 10 juni 2026 op de website van The Conversation: https://theconversation.com/belfast-unrest-shows-the-power-of-social-media-as-far-right-views-on-immigration-enter-the-mainstream-284985

Belfast violence: an uncomfortable reminder of the innocent people ‘burnt out’ during the Troubles

The images coming out of Belfast overnight on Tuesday [9 June 2026] were shocking. Violent unrest erupted in the north of the city after a man was seriously injured in a knife attack and a Sudanese migrant was arrested on suspicion of attempted murder. British far-right agitators including Stephen Yaxley-Lennon (also known as Tommy Robinson) wasted no time in race-baiting. They encouraged angry white men and boys to take to the streets and vent their fury. Many did.

I live in Belfast, and in a hark back to the violence of our past, houses were set ablaze and families were left fleeing for their lives. People identified as migrants (often merely people of colour) were singled out as targets.

Road blocks were put in place across the city, reportedly patrolled by ‘loyalist’ vigilantes. Migrant-owned businesses were shuttered and others were set ablaze. People trying to travel to or from work were prevented from doing so. Youth groups were cancelled.

There is a legacy in Northern Ireland of people being burnt out of their houses or being forced from their homes as a result of sectarianism and communal hatred.

As a result of the outbreak of what has become known as the ‘Troubles’, some 45,000-60,000 people suffered a similar fate, becoming what many refer to colloquially as ‘burnt out’.

Brandende huizen in Belfast op dinsdag 9 juni riepen herinneringen op aan de onzalige tijd van de ‘Troubles’ toen 45.000 tot 60.000 mensen op gelijkaardige manier uit hun huizen werden verjaagd door extreem sektarisch geweld (bron: SOPA Images Limited/Alamy Live News).
Brandende huizen in Belfast op dinsdag 9 juni riepen herinneringen op aan de onzalige tijd van de ‘Troubles’ toen 45.000 tot 60.000 mensen op gelijkaardige manier uit hun huizen werden verjaagd door extreem sektarisch geweld (bron: SOPA Images Limited/Alamy Live News).

Niall Gilmartin and I have conducted the only detailed analysis of this displacement, interviewing over 80 victims and survivors, documenting their stories in our 2023 book, Refugees and Forced Displacement in Northern Ireland’s Troubles.

While the historic inequality between Protestant and Catholic in the north of Ireland has in many ways been resolved under the power-sharing arrangement, we remain very much a society that is ‘comfortably segregated’. There are still issues around the lack of integrated education, and we still live in the shadow of physical barriers – the ‘peace walls’.

As Northern Ireland has transitioned away from its legacy of conflict and moved beyond the 1998 Good Friday agreement, it has attempted to open up and become more cosmopolitan, pluralist and diverse.

But crucially, there is a legacy of failing to meaningfully address issues of violent forced displacement.

While we in the north don’t want to be burdened by our violent history, it remains important. Those who were responsible for Tuesday’s attacks would do well to become more aware, to educate themselves on the causes of division, to get out of the social media echo chamber.

They could also listen to the stories of those who were ‘burnt out’ in the past.

The spread of online hate

It’s hard to get away from the clear influence of online racial hatred, spreading in from the toxicity of platforms like TikTok, Instagram and especially X. White supremacy is becoming increasingly amplified online, and getting a political platform under the likes of US President Donald Trump.

From Southampton to Southport, and as seen in Dublin in 2023, racial violence against migrant populations is part of a broader rise in the rightwing tide globally.

In Northern Ireland, this drip-feed effect appears to be ingratiating itself within certain components of the loyalist community, leading to a horrible outpouring of racist, targeted attacks against people who live in these communities.

Doctors, nurses, hospitality workers, colleagues and students. Our friends.

By and large, those who were causing violence on the streets on Tuesday look for the most part to have been young kids. The political representation of the loyalist working class has, for decades, been terrible.

The DUP (Democratic Unionist Party) in particular has failed to show proper leadership and done little to calm these tensions. It has consistently pursued a politics of negativity, rather than one that shows respect for plurality, diversity and inclusion.

This has been clear, for example, in how the party has approached the Irish language or Irish heritage in general.

There can be no space for placating violent white supremacy, masquerading as ‘concerned’ (loyalist) citizens. The message – from politicians to the general public – must be clear and unambiguous.

Belfast must move beyond the shadow of its violent past, reject racism and remain a city open, tolerant and welcoming to all.

Brendan Ciarán Browne

Brendan Ciarán Browne is Associate Professor Conflict Resolution at Trinity College Dublin.

Dit artikel verscheen op woensdag 10 juni 2026 op de website van The Conversation: https://theconversation.com/belfast-violence-an-uncomfortable-reminder-of-the-innocent-people-burnt-out-during-the-troubles-285000

Lees ook:

Lees ook (inhoud juni 2026)

Tags:

Dit vind je misschien ook leuk...