Tags: kolonialisme

Hommage aan Valentin-Yves Mudimbe (1941-2025): dekolonisering van het denken over Afrika


De Congolese filosoof, schrijver, dichter, historicus, hoogleraar en criticus Valentin-Yves Mudimbe overleed op dinsdag 22 april 2025 in North Carolina (VS) op 83-jarige leeftijd. Zijn indrukwekkende oeuvre had een diepgaande impact op postkoloniale en Afrikaanse studies. Toch zal zijn naam maar bij weinig Belgen een belletje doen rinkelen. Kritisch denken, intellectuele nauwkeurigheid en het heruitvinden van kennis: een terugblik op de nalatenschap van een onderschat Afrikaans denker.
 


Franse troepen in Tsjaad: het bruuske einde van een lang verhaal


Op 28 november 2024 kondigde Tsjaad – tot grote verrassing van velen – de onmiddellijke beëindiging aan van een defensieovereenkomst die het land sinds 1976 aan Parijs had gebonden. Het Franse leger is daardoor gedwongen om dit gebied, dat het zowat beschouwde als zijn laatste bolwerk op het Afrikaanse continent, te verlaten. Frankrijk moet definitief een bladzijde omslaan in de lange geschiedenis van militaire aanwezigheid in Tsjaad. Sinds het begin van de gewelddadige koloniale verovering van dit deel van de Sahel, Sahara en Centraal-Afrika door Franse troepen, einde van de 19de eeuw, zijn er altijd Franse militairen aanwezig geweest, onafhankelijkheid of niet. Wat is er aan de hand?
 


Kan feminisme Afrikaans zijn?


Minna Salami werd in 1978 in Finland geboren als dochter van een Finse moeder en een Nigeriaanse vader. Ze groeide op in Nigeria. Momenteel werkt ze als journaliste in Londen. Haar blog msAfropolitan.com werd bekroond. Van haar verschenen in 2021 Sensuous Knowledge en dit jaar Can Feminism be African?
Recent publiceerde ze een filosofisch artikel dat aansluit bij haar laatste boek. Ze stelt dat het mannen zijn geweest die vastlegden wat Afrika betekent, en dat het witte vrouwen waren die bepaalden wat feminisme is. “Maar dat is nu voorbij”, schrijft ze. We laten haar vraag door haarzelf beantwoorden. Hier volgt de vertaling van haar artikel.
 


Strongmen, and other bad ideas


Met de val van Goma, een miljoenenstad aan het Kivumeer in het oosten van Congo, kende de niet-aflatende oorlog in de regio van de Afrikaanse Grote Meren op zondag 26 januari 2025 een voorlopig triest dieptepunt. De rebellen van M23, hierbij volop gesteund door Rwanda, hebben de stad nu in handen. Het Congolese regeringsleger (FARDC) is grotendeels ontwapend of gevlucht, net als de VN-vredesmissie MONUSCO.


 

Thinking about the Sahel

Het is als een open deur intrappen: de instabiliteit in de hele Sahel, van de Atlantische Oceaan in het westen tot de Rode Zee in het oosten, is de afgelopen maanden alleen maar toegenomen. Vooral Burkina Faso, Mali en Niger dreigen weg te zinken in armoede, geweld en chaos.


 

Saint Omer’ van Alice Diop: veel meer dan een rechtbankdrama

‘Saint Omer’, de eerste langspeelfilm van de Frans-Senegalese cineaste Alice Diop, gaat vooral over de assisenrechtszaak voor de rechtbank van Saint-Omer (Pas-de-Calais, Noord-Frankrijk) tegen een jonge moeder, Laurence Coly, die haar kind heeft vermoord. Je kan de film bekijken als een rechtbankdrama, maar er zijn zoveel meer lagen, waarbij vooral het racisme, de migratie, de betekenis van het moederschap in diverse culturen en de postkoloniale verhoudingen in Frankrijk scherp tegen het licht worden gehouden.


 

Aimé Césaire: ‘Over het kolonialisme’

Het is meer dan 20 jaar geleden dat ik, en velen met mij, via de vaardige pen van de Amerikaanse journalist Adam Hochschild, voor de eerste keer een beeld kreeg aangereikt van wat er zich tijdens Congo Vrijstaat onder het bewind van Leopold II (1885-1908) in het groene hart van Afrika had afgespeeld.

Bij de dood van Aimé Césaire, dichter en boegbeeld in de antikoloniale strijd

Enkele bedenkingen bij de dood van Aimé Césaire (1913-2008), dichter en boegbeeld in de antikoloniale strijd. Op donderdag 17 april 2008 overleed dichter Aimé Césaire op 94-jarige leeftijd in het universitaire ziekenhuis van Fort-de-France, de hoofdstad van het Frans-Caribische overzeese departement (DOM) Martinique.