Sterven is geboren worden

In India en Pakistan werd in drie denominaties (of religies) op dezelfde dag – 20 maart – de overgang gevierd naar een hergeboorte, een nieuwe lente, een nieuw begin. In de christelijke traditie gebeurt dat nu met Pasen.

In India en Pakistan werd in drie denominaties (of religies) op dezelfde dag – 20 maart – de overgang gevierd naar een hergeboorte, een nieuwe lente, een nieuw begin. In de christelijke traditie gebeurt dat nu met Pasen.
door Jean-Paul Vermassen en Rita Daneels
door Jean-Paul Vermassen en Rita Daneels · Published 17/12/2025 · Last modified 22/12/2025

Al enkele jaren geleden heb ik Raimon Panikkar een eerste keer leren kennen, maar de begeesterende studiedag van SPES, CIMIC en UP Leuven op zaterdag 13 december 2025 in Leuven heeft hem in mijn aandacht weer wat meer op de voorgrond geplaatst. Een kort verslag van een boeiend congres.
Ik kende Raimon Panikkar niet en heb me dus helemaal laten verrassen door deze inspirerende figuur. Dankzij de bevlogen lezingen en de rechtstreeks door hemzelf gesproken woorden, resoneren er een aantal verdiepende inzichten, die wonderlijk genoeg een geruststellend effect hebben.

CIMIC en House of Compassion organiseren op zaterdag 7 februari 2026 een ontmoeting met de schrijfster in ‘Het Anker’ in Brussel. Prik de datum, een uitnodiging volgt nog.

‘Een hels experiment’ is een roman van Guido De Schrijver die zich in een historische context situeert. In 2010 verwekte de ontdekking van ‘vergeten’ documenten een politieke aardbeving in de VS en in Guatemala. Het ging over experimenten van een Amerikaanse medische ploeg – in samenwerking met een Guatemalteekse ploeg – die in Guatemala tussen 1946 en 1948 proeven uitvoerde op meer dan vijfduizend personen (soldaten, gevangenen, prostituees, geesteszieken en weeskinderen).

Het laatste boek van Paul Verhaeghe, ‘Wijsheid’, is een parel. Ik heb het tweemaal gelezen, en zal het nog eens herlezen. Elke bladzijde ‘draagt’ en doet je stilstaan bij jezelf, je soortgenoten-medemensen en de wereld. Het duurt dus even voor je het boek(je) van 158 bladzijden uit hebt. Maar het schudt je dooreen. Het lijkt wel een synthese van alles wat de auteur tot nu toe schreef.

Vandaag de dag is het woord ‘hoop’ niet meer uit de lucht. Iedereen kan het gebruiken of invullen zoals hij of zij dat wilt. Het woord eist in elk geval een plaats op. Er wordt ook geflirt met het getal 80. 80 jaar vrede na een halve eeuw oorlog. En wij gedenken, ‘hoopvol’. Wie nu 80 is, heeft die Europese vrede meegemaakt, de oorlogen net niet. Maar over welke vrede hebben we het, en waar vonden intussen de vele ‘andere’ bloedige en dodelijke oorlogen plaats, waarvan de meesten onder ons geen weet hebben?

Vandaag de dag is het woord ‘hoop’ niet meer uit de lucht. Iedereen kan het gebruiken of invullen zoals hij of zij dat wil. Het woord eist in elk geval een plaats op. Er wordt ook geflirt met het getal 80. 80 jaar vrede na een halve eeuw oorlog. En wij gedenken, ‘hoopvol’. Wie nu 80 is, heeft die Europese vrede meegemaakt, de oorlogen net niet. Maar over welke vrede hebben we het, en waar vonden intussen de vele ‘andere’ bloedige en dodelijke oorlogen plaats, waarvan de meesten onder ons geen weet hebben?

In je leven loop je tegen heel wat mensen aan, bedoeld en onbedoeld, aangenaam, verrassend, hoogdravend, bescheiden, zelfzeker, twijfelend … evenzoveel keer ontmoet je een ‘jij’, nieuw en anders. Telkens weer ervaar je ook zelf een uitnodiging om daarbij ‘echt’ te verschijnen, in de relatie, soms tot je eigen tevredenheid, maar even vaak tot jouw verrassing of verwarring, soms zelfs verstomming of verstilling.
Tot een van die mooiste ontmoetingen voor mij behoort die met Martin Buber. Neen, niet in levenden lijve helaas, ik was amper twee toen hij stierf. Maar de jij die in Buber blijvend tot mij spreekt sinds de dag dat ik zijn sleutelwerk ‘Ik en jij’ ter hand nam, leeft iedere dag, en appelleert sindsdien aan mijn diepste gevoelens en gedachten.
Wat in Gaza en Israël gebeurt, is catastrofaal. De feiten zijn bekend, de slachtoffers worden geteld, maar de verschrikkelijke onmenselijke ravage gaat verder, in elk geval in één richting. Daarom verplicht het ons om dieper te graven, want belangrijke voor- en naoorlogse Joodse filosofen draaien zich nu toch om in hun graf: Emmanuel Levinas (‘Gij zult niet doden!’), Martin Buber (‘Ich und Du’), Franz Rosenzweig (‘De Ster van de Verlossing’, de weg van de dood naar het leven), de tot het protestants-christendom bekeerde Eugen Rosenstock (‘Het wonder van de taal’, ‘Wanneer volken voor elkaar niet aanspreekbaar zijn, zijn ze in oorlog’). En laten we Hanna Arendt en Elie Wiesel niet vergeten.
Wie in deze diepe crisis van het instituut Kerk nog naar modellen voor de toekomst zoekt, kan die vinden in mensen zoals Luc Vankrunkelsven, monnik van Averbode, vredesactivist, ecologist, netwerker, grootouder voor het klimaat, bevrijdingstheoloog. Hij overleed op 15 september 2023 in Brazilië.