Tags: filosofie

Boekrecensie

 door 

Seppe De Meulder: ‘Waarom alles zo leeg voelt. Over vervreemding’


Begin dit jaar kreeg ik een manuscript in mijn mailbox met de vraag wat ik ervan vond. Ik vond het zo goed dat ik voorstelde er een inleiding voor te schrijven, die ik hier als bespreking meegeef.
Leegte, in combinatie met het ontbreken van een zingevend doel, is wijdverspreid. Veel tijdgenoten ervaren een onbehagen, waarover sommigen zich schuldig voelen – we hebben het toch goed? Ze voelen zich niet thuis in de wereld, in hun lijf, zelfs niet in hun identiteit.
 

Filosofie / LITERATUUR

 door 

Hommage aan Valentin-Yves Mudimbe (1941-2025): dekolonisering van het denken over Afrika


De Congolese filosoof, schrijver, dichter, historicus, hoogleraar en criticus Valentin-Yves Mudimbe overleed op dinsdag 22 april 2025 in North Carolina (VS) op 83-jarige leeftijd. Zijn indrukwekkende oeuvre had een diepgaande impact op postkoloniale en Afrikaanse studies. Toch zal zijn naam maar bij weinig Belgen een belletje doen rinkelen. Kritisch denken, intellectuele nauwkeurigheid en het heruitvinden van kennis: een terugblik op de nalatenschap van een onderschat Afrikaans denker.
 

Filosofie

 door 

Ernst Bloch: ‘Verzet en Vrede’ (deel 1)


Vandaag de dag is het woord ‘hoop’ niet meer uit de lucht. Iedereen kan het gebruiken of invullen zoals hij of zij dat wil. Het woord eist in elk geval een plaats op. Er wordt ook geflirt met het getal 80. 80 jaar vrede na een halve eeuw oorlog. En wij gedenken, ‘hoopvol’. Wie nu 80 is, heeft die Europese vrede meegemaakt, de oorlogen net niet. Maar over welke vrede hebben we het, en waar vonden intussen de vele ‘andere’ bloedige en dodelijke oorlogen plaats, waarvan de meesten onder ons geen weet hebben?
 

 

verslag

 door 

Twee studie- en verdiepingsdagen over Martin Buber. Ik en jij, een getuigenis: Buber en ik


In je leven loop je tegen heel wat mensen aan, bedoeld en onbedoeld, aangenaam, verrassend, hoogdravend, bescheiden, zelfzeker, twijfelend … evenzoveel keer ontmoet je een ‘jij’, nieuw en anders. Telkens weer ervaar je ook zelf een uitnodiging om daarbij ‘echt’ te verschijnen, in de relatie, soms tot je eigen tevredenheid, maar even vaak tot jouw verrassing of verwarring, soms zelfs verstomming of verstilling.
Tot een van die mooiste ontmoetingen voor mij behoort die met Martin Buber. Neen, niet in levenden lijve helaas, ik was amper twee toen hij stierf. Maar de jij die in Buber blijvend tot mij spreekt sinds de dag dat ik zijn sleutelwerk ‘Ik en jij’ ter hand nam, leeft iedere dag, en appelleert sindsdien aan mijn diepste gevoelens en gedachten.
 

 

Congres

 door 

Martin Buber: een heldere bron


Op zaterdag 7 december 2024 organiseerden SPES en CIMIC een congres in Leuven over Martin Buber. De Joodse filosoof past perfect in het rijtje ‘heldere bronnen’ die ons kunnen inspireren om het in deze turbulente tijd uit te houden en er zin aan te geven.

 

in memoriam

 door 

Denken aan Ton Lathouwers (1932-2024), Hui Yu, ‘vriend van wijsheid’


Interlevensbeschouwelijke dialoog is voor CIMIC een aspect van de interculturele dialoog die we hoog inschatten en altijd hebben willen bevorderen. Vanuit boeddhistisch perspectief hebben belangrijke voortrekkers ons in de loop der jaren bijgestaan, geïnspireerd en binnengeleid in hun boeddhistische strekking. We denken aan Frans Goetghebeur (Tibetaans Instituut, overleden 2018), Frank Dewaele Roshi (Zen Sangha Zendo, Gent), Bieke Vandekerckhove (Maha Karuna Ch’an, overleden 2015), Edel Maex (zenleraar en medegrondlegger van mindfulness training). Ze brachten ons zowel op het spoor van de Dalai Lama, als op dat van Ton Lathouwers.

 

Filosofie

 door 

Gorbatsjov, Laudatio (deel II) door Friedrich Dürrenmatt

De Zwitserse schrijver Friedrich Dürrenmatt (1921-1990) werd gevraagd om een ‘laudatio’ te schrijven ter ere van Sovjet-leider Michail Gorbatsjov die mee aan de basis lag van de val van de Muur in 1989. Gorbatsjov kreeg daarvoor – naast de Nobelprijs – ook de Otto-Hahn-Vredesmedaille. Hieronder volgt het tweede deel van de tekst van Dürrenmatt, die hij uitsprak bij de toekenning van de medaille aan Gorbatsjov door de Deutsche Gesellschaft für die Vereinten Nationen op 25 november 1990 in Berlijn.

 

Filosofie

 door 

Laudatio voor Michail Gorbatsjov (Deel 1)

De Zwitserse schrijver Friedrich Dürrenmatt (1921-1990) werd in 1990 gevraagd om een ‘laudatio’ te schrijven ter ere van Sovjet-leider Michail Gorbatsjov die mee aan de basis lag van de val van de Muur. Gorbatsjov kreeg daarvoor – naast de Nobelprijs – ook de Otto-Hahn-Vredesmedaille.

 

Lezing

 door 

‘De wonde, en het recht op kwetsbaarheid’

Op maandag 29 april was Christine Gruwez te gast bij het CIMIC-café@deZondvloed in Mechelen. Marc Colpaert maakte een samenvatting van deze boeiende lezing over haar boek ‘De wonde, en het recht op kwetsbaarheid’, dat binnenkort ook in Nederlandse vertaling verschijnt.

 

Israël

 door 

Israël, quo vadis?

Wat in Gaza en Israël gebeurt, is catastrofaal. De feiten zijn bekend, de slachtoffers worden geteld, maar de verschrikkelijke onmenselijke ravage gaat verder, in elk geval in één richting. Daarom verplicht het ons om dieper te graven, want belangrijke voor- en naoorlogse Joodse filosofen draaien zich nu toch om in hun graf: Emmanuel Levinas (‘Gij zult niet doden!’), Martin Buber (‘Ich und Du’), Franz Rosenzweig (‘De Ster van de Verlossing’, de weg van de dood naar het leven), de tot het protestants-christendom bekeerde Eugen Rosenstock (‘Het wonder van de taal’, ‘Wanneer volken voor elkaar niet aanspreekbaar zijn, zijn ze in oorlog’). En laten we Hanna Arendt en Elie Wiesel niet vergeten.

 

Oorlog Israël-Gaza

 door 

„Je mehr Ich – Es, desto mehr Du-Ferne“
(Martin Buber)

Naar aanleiding van hoogoplopende spanningen in Israël in mei 2021 publiceerden we drie artikels. Het loont de moeite om ze opnieuw te lezen nu het hek van de dam is en er een regelrechte oorlog woedt tussen Gaza en Israël. Wat we te horen en te zien krijgen, is hartverscheurend, maakt verdrietig en sprakeloos. De schaduw van zoveel onrecht gedurende 73 jaar waarover Jessika Devlieghere het toen had, heeft ‘de schoonheid van Palestina’ nu wel helemaal onzichtbaar gemaakt.

 

Boekrecensie

 door 

Marian Donner: ‘De grote weigering’

‘Nieuw Licht’ is een reeks geleid door Coen Simon en Frank Meester. De opzet is eenvoudig en ingenieus: de twee filosofen leggen een hedendaags denker een klassiek werk voor, met de vraag naar de relevantie voor onze tijd. Deze keer gaat het over De eendimensionele mens, geschreven door Herbert Marcuse in 1964.

 

Boekrecensie

 door 

Rüdiger Safranski: “Eenling zijn. Een filosofische uitdaging”

Toeval bestaat niet. Dit jaar (2022) schreef ik het essay voor de Nederlandse maand van de filosofie, met als thema en titel Intieme vreemden. De centrale lijn van het essay handelt over de spanning tussen autonomie en verbondenheid. Wij worden heen en weer geslingerd tussen het zo dicht mogelijk bij de ander willen zijn, zelfs het willen verdwijnen in de groep, en het apart willen staan, los van de ander en zeker weg van de massa.

 

OEKRAÏNE

 door 

Het aangrijpende ‘leven en lot’ van Vasili Semjonovitsj Grossman (1905-1964)

Vasili Grossman werd in 1905 geboren in de Oekraïense provinciestad Berditsjev. Hij heette eigenlijk Iosif Solomonovitsj Grossman. Zijn ouders behoorden tot de geassimileerde bovenlaag van de Joodse bevolking. Ze waren niet religieus en spraken geen Jiddisch. Iosif werd al snel gerussificeerd tot Vasili.

 
brief aan Croesjtsjov

Boekrecensie

 door 

Peter Venmans: ‘Gastvrijheid. Filosofisch essay’

Peter Venmans behoort tot het uitstervend ras van de romanisten – hij kreeg nog zijn opleiding in de periode voor de op Angelsaksische leest geschoeide mismeestering van onze universiteiten. Zijn kennis als hispanist is een verfrissende uitbreiding op de tunnelvisie die tegenwoordig endemisch is in de academische wereld. Dat hij letterkunde combineerde met filosofie, maakt hem als auteur nog interessanter.