Journalist Nicolas Killian woonde een (filosofisch-theologische) sessie van Trump-influencer en techmiljardair Peter Thiel bij in de Commonwealthclub in San Francisco en schreef er een relaas over voor de Duitse krant Die Zeit (13 november 2025). We vatten het apocalyptische verhaal voor de CIMIC-lezer samen.
De vraag waar we vandaan komen, vinden we fascinerend, we graven in ons verleden om onszelf te begrijpen. Als het slecht gaat met ons, zoeken we schuldigen, als het goed gaat, willen we vooral weten hoe we dat voor elkaar gekregen hebben. Tijdens die zoektocht komen veel mensen tot de ontdekking dat hun geheugen allesbehalve betrouwbaar is en ontstaat er een gerechtvaardigde twijfel. Op grond van mijn klinische ervaring en met mijn kennis van het geheugenonderzoek kan ik dat alleen maar bevestigen: wat wij ons menen te herinneren, zegt veel meer over het heden en hoe we ons in dat heden willen positioneren dan over het feitelijke verleden.
De situatie in de wereld is ‘interessant’ genoeg om er weer een atlas bij te halen. Een artikel van journalist Jan Brachmann in de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) heeft me ertoe aangezet. We parafraseren zijn visie, duiken in ons geografisch geheugen en stuiten op de grenstrauma’s.
Iedereen heeft weet van het tragische lot van de Pakistaanse bootvluchtelingen voor de Griekse kust. Maar waarom die mensen willen vluchten, is niet zo bekend. Er is in onze contreien geen besef van wat er in het land van 240 miljoen inwoners aan de hand is. Die crisis is – naast die van andere landen die zelden of maar even de voorpagina’s halen – ongemeen ernstig en nog maar eens een nieuw obstakel voor de geopolitiek in de regio en voor de hele wereld.
Zoals elke intellectueel kreeg ik de voorbije jaren af en toe de vraag of de jaren dertig terug zijn. De studie van Dirk Verhofstadt geeft een goed onderbouwd antwoord dat al uit de titel blijkt: het gevaar van extreemrechts. Hitler en zijn NSDAP-partij kwamen democratisch aan de macht, met de hulp van gevestigde politici die hem een meerderheid bezorgden in de overtuiging dat een regeringsdeelname zijn partij de das zou omdoen. Net het omgekeerde gebeurde: op korte tijd wrong Hitler de democratie en haar vertegenwoordigers vakkundig de nek om.
Eind vorig jaar viel er een boek in mijn bus, mij toegestuurd door Sofie Dewulf met de boodschap dat het mij wel zou interesseren. En gelijk heeft ze (dank u, Sofie). Ik = cartograaf valt moeilijk in een genre te duwen, wat meteen een pluspunt is. Fictie of non-fictie? Reisverhaal of egodocument? Het boek brengt de verschillende genres samen, de ik-figuur noemt zichzelf een cartograaf die een kaart van woorden maakt.
We geloofden onze oren niet, maar het is waar. Het Oekraïense parlement heeft twee wetten goedgekeurd om de invoer van Russische boeken en muziek te beperken.
Ashok Gladston Xavier (Chennai) wijst op crisissen in de wereld die onbesproken blijven. Dat is bijvoorbeeld het geval voor de crisis in Sri Lanka. De oorlog bereikte een piek in 2008-2009. Toen die oorlog voorbij was, dacht iedereen dat Sri Lanka weer ‘normaal’ zou gaan functioneren. Maar dat was niet zo. De oorlog was dan wel voorbij, maar de problemen bleven onopgelost.
De ‘Tamil-kwestie’ is er nog steeds. De Tamils, een belangrijke minderheid, bewonen het noorden en het oosten van het land en kunnen of mogen niet op gelijke voet leven met de Singalese bevolking. Een verzoening is er tot vandaag niet gekomen.
In 2007 vond er in Berlijn een tentoonstelling plaats met als titel: ‘Wo ist Lemberg?’ Ze werd met de hulp van de Kulturstiftung des Bundes georganiseerd door de Stiftung Neue Synagoge – Centrum Judaicum Berlin. Naar aanleiding daarvan verscheen er een ‘Begleitband zur Ausstellung’, een mooi boek onder de titel ‘Lemberg, eine Reise nach Europa’.
Lemberg heet vandaag Lviv of Lvov, en speelt als Oekraïense stad een zeer belangrijke rol in de huidige oorlog. Aan de hand van de aangrijpende geschiedenis van deze stad krijgen we een beter inzicht in de schokkende en complexe gebeurtenissen van de laatste eeuw in deze regio. We ontlenen het volgende (vertaalde) overzicht (tot 2004) aan de ‘Begleitband’ bij de tentoonstelling van 2007.
