door Tineke Strik en Jeroen Corduwener
door Tineke Strik en Jeroen Corduwener · Published 29/05/2026 · Last modified 03/06/2026
De eerste week van mei onderzocht het Nederlandse Europarlementslid, Tineke Strik, in Griekenland hoe asielzoekers er worden behandeld. Ze bezocht centra nabij Athene en op Samos, en sprak met ministers, Frontex-medewerkers, de nationale ombudsman, vluchtelingen en organisaties die vluchtelingen bijstaan.
Eind februari 2026 laaide het migratiedebat in Italië weer in alle hevigheid op. De regering van premier Giorgia Meloni (Fratelli d’Italia, rechts-radicale partij) heeft een wetsvoorstel aangenomen dat de controles aan de zeegrenzen aanscherpt en de bevoegdheden voor uitzetting nog uitbreidt. Ondertussen heeft een extreemrechtse petitie, waarin wordt opgeroepen tot ‘remigratie’ – een concept dat wordt geassocieerd met de Oostenrijkse extreemrechtse activist Martin Sellner en dat pleit voor massale uitzetting van minderheden – voldoende handtekeningen verzameld om een parlementair debat af te dwingen. Het maatschappelijk middenveld waarschuwt intussen dat beide ontwikkelingen helemaal in strijd zijn met het internationale vluchtelingenrecht.
De zogenaamde ‘migratiecrisis’ van 2015 stortte Europa in een politieke crisis. De traditionele politieke partijen schoven steeds verder op naar rechts. Het recht op asiel brokkelde stelselmatig af. Tien jaar later maakt Flor Didden, expert migratie bij 11.11.11, de balans op van het Europese migratiebeleid. De verhalen die hij in ‘Bel me als je daar bent’ optekent, zijn ontluisterend.
Pushbacks – het ‘terugduwen’ van migranten nadat ze irregulier de grens zijn overgestoken – zijn illegaal volgens internationaal en Europees recht. Toch zijn ze ondertussen gemeengoed geworden in Europese lidstaten. “Pushbacks zijn geen excessen of uitzonderingen, maar een dagelijkse praktijk aan de Europese buitengrenzen”, zegt Flor Didden, migratie-expert bij 11.11.11.
“Het is zo systematisch dat het duidelijk bewust beleid is. Ondanks de enorme bewijslast is zowel in Bulgarije als in Griekenland nog nooit een agent gestraft omdat hij zijn boekje te buiten ging. De facto zijn pushbacks vandaag gewoon het Europese migratiebeleid.”
In de voorbije weken zijn 300.000 mensen in verschillende steden in Duitsland de straat op gegaan om te demonstreren tegen extreemrechtse groepen. Onder meer bondskanselier Olav Scholz (SPD) en ministers Baerbock en Schüle waren aanwezig bij een demonstratie in Potsdam. Burgemeester Schubert had opgeroepen tot die demonstratie nadat bekend werd dat er in zijn stad vorig najaar een extreemrechtse samenkomst had plaats gevonden, waarbij er gesproken was over massadeportaties als de AfD (Alternative für Deutschland) aan de macht zou komen.
De Europese Unie besteedt per jaar ongeveer 10 miljard euro aan maatregelen om migratie tegen te gaan. Ze hebben geen enkel effect: migratie neemt toe, simpel omdat er behoefte is aan goedkope werkkrachten, die gevaarlijk, vuil en ‘dom’ werk doen. Maar de miljarden leiden wel tot gevaarlijker migratieroutes, aantoonbaar meer doden op die routes over de Middellandse Zee, Atlantische Oceaan en de Sahara. Bloedgeld dus, schrijft Jeroen Corduwener.
De vreselijke bootramp van midden juni voor de Griekse kust duwt ons met de neus op de harde feiten: steeds meer migranten komen om tijdens de gevaarlijke overtocht van de Middellandse Zee. Onderzoek van The New York Times bevestigt de vermoedens die eerder al opdoken: door de funeste aanpak van de Griekse kustwacht en de medeplichtigheid van het EU-agentschap Frontex is het dodental nog fors opgelopen. Ondertussen gaan er steeds meer stemmen op om migratie op een veiliger manier mogelijk te maken. Dat zou meteen het ‘verdienmodel’ van mensensmokkelaars de wind uit de zeilen halen.
Oorlogen hebben we vorige eeuw ook meegemaakt. Ze waren verschrikkelijk en blijven nog steeds nawerken. Voelden mensen dat aankomen? En hoe reageerden zij die op tijd de bui zagen hangen? Bij het grasduinen in de literatuur kwamen we nog eens Bertolt Brecht (1898-1956) tegen.
De Britse conservatieve regering wilde al langer een afschrikwekkend beleid voeren tegenover de migranten die steeds talrijker met kleine bootjes de gevaarlijke overtocht wagen over het Kanaal vanuit Frankrijk in de hoop op een beter leven in het Verenigd Koninkrijk. De meesten komen uit door oorlog geteisterde gebieden zoals Zuid-Soedan, Eritrea, Afghanistan en Irak.
