Nu mijn mandaat als speciale VN-rapporteur voor Extreme Armoede en Mensenrechten op 30 april 2026 afliep, wil ik graag een eenvoudige gedachte met u delen: armoede is niet onvermijdelijk, maar een door mensen gecreëerd fenomeen. En als regeringen armoede kunnen creëren, kunnen ze die ook weer uitbannen.
Rana Kruse werd in 1982 in Teheran geboren. In 1987 vluchtte ze naar Duitsland. In 2013 promoveerde ze als cognitiepsychologe. In 2020 werd ze psychotherapeute. Ze is ook actief als psycho-oncologe en palliatieve zorgverstrekker. Ze leeft met haar twee kinderen in Keulen. In 2023 verscheen haar poëtische tekst ‘Das Sehnen nach Freiheit, Roshana und die iranische Revolution’.
door Transnational Institute (TNI)
door Transnational Institute (TNI) · Published 22/02/2026 · Last modified 27/02/2026
Op zaterdag 14 februari 2026 overleed Susan George op 91-jarige leeftijd omringd door haar familie. Susan George oefende een zeldzame vorm van intellectuele invloed uit. Ze was een onafhankelijke wetenschapper en activiste wier werk de gruwelijke aspecten van ons mondiale systeem aan het licht brachten en die zich onvermoeibaar inzette voor progressieve en rechtvaardige alternatieven. Met haar heengaan verliest de strijd voor een rechtvaardige, vredevolle, democratische en duurzame wereld een van haar meest gepassioneerde en capabele strijders. Zij was tot aan haar dood erevoorzitter van het Transnational Institute (TNI) in Amsterdam. We publiceren hier het in memoriam van het TNI.
Ergens begin jaren tachtig heb ik De schaamte voorbij verslonden, het boek waarmee Anja Meulenbelt Nederland haar kruis toonde, in meerdere betekenissen van het woord. Als jongvolwassene was ik opgegroeid in een omgeving waar discussies over politiek beperkt bleven tot het dorp, en gevormd op het gymnasium waar ik dankzij gedreven leerkrachten het intellect van de klassieken en de schoonheid van de literatuur leerde kennen.
We leven in donkere, onzekere tijden, vandaar dat we behoefte hebben aan hoop gecombineerd met duidelijkheid. Het boek van Koen Schoors is zowel hoopvol als helder, hij vertelt ons hoe hij de toekomst ziet en dat blijkt een flink stuk positiever dan algemeen verwacht. Voor de realisatie rekent hij op zeventig jaar, waarmee hij natuurlijk een slag om de arm houdt. Zijn argument voor dit interval snijdt hout: om de zeventig jaar kantelt de wereld. De veranderingen, schrijft hij, zijn reeds bezig en het eerste kwartaal van deze eeuw zal later ‘de Grote Transitie’ heten. “Welke richting het uitgaat en waar we uitkomen, hangt af van de keuzes die we nu maken”.
Michael Sandel is hoogleraar politieke filosofie in Harvard, de twintig jaar jongere Thomas Piketty doceert economische geschiedenis in Parijs en werd wereldberoemd met zijn Kapitalisme in de 21ste eeuw. Hun werk wordt geruggensteund door het baanbrekende onderzoek van Richard Wilkinson en Kate Pickett naar de maatschappelijke effecten van ongelijkheid. Dit boekje is de geredigeerde versie van een gesprek dat de twee denkers hadden op 20 mei 2024 aan de Paris School of Economics.
In heel Zuidelijk Afrika brokkelde in 2024 de electorale steun voor de voormalige vrijheidsstrijders en hun politieke bewegingen verder af. Het meest opmerkelijke feit was uiteraard het zware verlies van het ANC bij de verkiezingen van mei 2024. Tafi Mhaka, een Zuid-Afrikaanse politiek analist, schreef er een interessante bijdrage over voor Al Jazeera. Hij wijt de achteruitgang in de hele regio aan het onvermogen van die historische bevrijdingsbewegingen om na tientallen jaren onafgebroken aan de macht te zijn geweest een efficiënt bestuur te verzekeren dat het leven van gewone mensen verbetert.
Op 22 oktober 2024 overleed in het dominicanenklooster van de Peruaanse hoofdstad Lima, Gustavo Gutiérrez (1928-2024). Hij werd 96. Hij wordt algemeen gezien als de grondlegger van de bevrijdingstheologie. In de nadagen van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-65) en vanuit de Latijns-Amerikaanse Bisschoppenconferentie (CELAM) ontstonden in Latijns-Amerika christelijke basisgemeenschappen.
Na het einde van de apartheid, dit jaar precies dertig jaar geleden, is er in Zuid-Afrika onmiskenbaar grote sociaal-politieke vooruitgang geboekt. De erfenis van eeuwenlang racisme en segregatie is echter nog altijd duidelijk zichtbaar en voelbaar in elke vezel van deze verdeelde samenleving. En voor miljoenen mensen is de vooruitgang gewoonweg niet genoeg geweest, terwijl anderen hebben kunnen profiteren van een systeem dat hoe langer hoe meer corrupt is en de ongelijkheid in stand houdt. Deze diepe ontevredenheid zou zich dit jaar ook in stembus tonen.
Het debat over ongelijkheid kwam de voorbije weken met enige regelmaat in de pers, vaak met een verwijzing naar het meer dan driehonderd pagina’s tellend Limitarisme. Opvallend is de veranderde teneur: waar we tot voor kort vooral artikels konden lezen over de negatieve impact van de toenemende ongelijkheid, gaat het tegenwoordig vaak over een veronderstelde afname; een coryfee van het Antwerpse Centrum voor Sociaal Beleid heeft het zelfs over al het goede dat superrijken ons gebracht zouden hebben.
Het zijn artikels en columns, met stellingen die binnen de beperkte ruimte van een dergelijk format nauwelijks onderbouwd kunnen worden. Een aantal van die stellingen wordt in Limitarisme net weerlegd, wat mij doet vermoeden dat de auteurs niet de moeite genomen hebben het boek te lezen.
In een leven zijn er altijd mensen aan wie je veel verschuldigd bent, die je gevormd en gesteund hebben en die mede je parcours hebben uitgestippeld. Mark Fillet was zo iemand. Hij bood mij kansen, leidde mij op en opende deuren en vensters naar de grote wereld ‘daarbuiten’. Het was dan ook een schok toen we vernamen dat hij op 4 januari in zijn slaap was overleden. Hij werd tachtig. De turbulenties waarmee wij in Vlaanderen veertig jaar geleden te maken kregen, doemen plots weer op.
Ashok en Florina Xavier kennen Sri Lanka zeer goed omdat ze er jarenlang gewerkt hebben aan de transitie naar vrede. Sinds de laatste totale economische crisis van het land ziet het er vrij uitzichtloos uit. Zolang de internationale instellingen Sri Lanka niet op hun verantwoordelijkheid wijzen in verband met de mensenrechten en het nieuwe (even corrupte) regime ondanks alles met geld blijven steunen, komt er geen licht aan de einder.
‘Marikana’ werd wel degelijk een kantelpunt in de nog jonge postapartheidgeschiedenis van Zuid-Afrika. Tien jaar na het vreselijke bloedbad bij de Lonmin-platinamijn in de regio Rustenburg (16 augustus 2012), maakt geweld nog altijd deel uit van het dagelijks leven van heel veel Zuid-Afrikanen. Geweld dat nu niet meer uitgaat van een kleine blanke minderheid die koste wat het kost haar koloniale privileges wil behouden, maar van een nieuwe zwarte elite die er niet in geslaagd is om de zware erfenis van apartheid van zich af te schudden en de rijkdommen eerlijker te verdelen. Zuid-Afrika is sinds ‘Marikana’ een land zoals een ander geworden, het aureool van de ‘regenboognatie’ is voorgoed weg.
De busreis van Barreiras naar Salvador da Bahia loopt niet erg vlot. Plots stijgt er rook op aan de achterkant van de bus. We moeten onderbreken. Gelukkig zijn de Brazilianen soepel wat uren betreft. We komen met twee uur vertraging aan.
In de voormiddag: een interessant gesprek met studenten en professoren aan de universiteit van deelstaat Bahia; in de namiddag met de geografen van de Federale Universiteit in Salvador.
In de media wordt de laatste weken veel gesproken over ‘woke’-cultuur. Wat is dit eigenlijk? En waarom is dit tegenwoordig zo’n controversieel onderwerp?
