Tags: Paul Verhaeghe

Boekrecensie

 door 

Tim Brys en François Levrau: ‘En toen was er AI. Hoe mens blijven te midden van machines?’


Artificiële Intelligentie, AI dus, valt het voorbije jaar niet meer weg te denken. Om de zoveel tijd kunnen we in de media lezen welke fantastische mogelijkheden en dodelijke risico’s ons te wachten staan, in termen die mij telkens doen denken aan een verkooppraatje vermomd als SWOT-analyse (strenghts, weaknesses, opportunities, threats). De aanpak van Tim Brys (computerwetenschapper) en François Levrau (filosoof) is gelukkig van een ander en hoger niveau.

Lees meer …

Boekrecensie

 door 

Josephine Quinn: ‘Het westen. Een 4000-jarige geschiedenis’


De overtuiging dat ‘het Westen’ in gevaar is, heerst al sedert begin vorige eeuw, enkel de inkleuring verandert (het rode gevaar, het gele gevaar, het blonde gevaar). Maar wat dat Westen precies is — een cultuur, een waardenpakket, een geografische ruimte of een politieke mythe? — blijft opvallend vaag.

Lees meer …

Boekrecensie

 door 

Anja Meulenbelt: ‘Niet van gisteren. Memoires, maar dan anders’


Ergens begin jaren tachtig heb ik De schaamte voorbij verslonden, het boek waarmee Anja Meulenbelt Nederland haar kruis toonde, in meerdere betekenissen van het woord. Als jongvolwassene was ik opgegroeid in een omgeving waar discussies over politiek beperkt bleven tot het dorp, en gevormd op het gymnasium waar ik dankzij gedreven leerkrachten het intellect van de klassieken en de schoonheid van de literatuur leerde kennen.

Lees meer …

Boekrecensie

 door 

Maarten Van Ginderachter: ‘Arm Vlaanderen. Een wereldgeschiedenis. Honger, ziekte en globalisering in het midden van de 19de eeuw’


De vraag waar we vandaan komen, vinden we fascinerend, we graven in ons verleden om onszelf te begrijpen. Als het slecht gaat met ons, zoeken we schuldigen, als het goed gaat, willen we vooral weten hoe we dat voor elkaar gekregen hebben. Tijdens die zoektocht komen veel mensen tot de ontdekking dat hun geheugen allesbehalve betrouwbaar is en ontstaat er een gerechtvaardigde twijfel. Op grond van mijn klinische ervaring en met mijn kennis van het geheugenonderzoek kan ik dat alleen maar bevestigen: wat wij ons menen te herinneren, zegt veel meer over het heden en hoe we ons in dat heden willen positioneren dan over het feitelijke verleden.

Lees meer …

Boekrecensie

 door 

Roek Lips: ‘Retraite in zakformaat. Tachtig inspirerende citaten, overdenkingen en vragen die aanzetten tot reflectie’


Vanaf het ogenblik dat wij tweebeners werden, begonnen we te wandelen en sindsdien zijn we er nooit mee gestopt. Tweehonderdduizend jaar lang was het voor ons als jagers-verzamelaars vooral functioneel, vanaf de nederzettingentijd en het christendom krijgt het ook een spirituele bedoeling. Wandelen is een manier om een confrontatie aan te gaan met jezelf en met wat boven ons uittorent. De georganiseerde versie vinden we in pelgrimstochten, vanaf de negende eeuw gaat de voorkeur naar het Spaanse Santiago de Compostella.

Lees meer …

 

Boekrecensie

 door 

Eva Rovers: ‘Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten. Pleidooi voor een Derde Kamer’


Shakespeare had het over ‘The Winter of Our Discontent’, daar kunnen wij de zomer aan toevoegen. De voorbije maanden is de kloof tussen kiezers en politiek zo mogelijk nog groter geworden. Steeds meer mensen zijn ervan overtuigd dat de ‘verkozenen des volks’ niet langer in staat zijn en zelfs de bereidheid niet meer hebben om maatregelen te nemen met het oog op het gemeenschappelijk belang. Helaas brengt deze overtuiging veel burgers tot een verkeerde conclusie: democratie zou niet werken, dus hebben we een sterke leider nodig. Help!
 

Boekrecensie

 door 

Paul Verhaeghe: ‘Wijsheid’


Het laatste boek van Paul Verhaeghe, ‘Wijsheid’, is een parel. Ik heb het tweemaal gelezen, en zal het nog eens herlezen. Elke bladzijde ‘draagt’ en doet je stilstaan bij jezelf, je soortgenoten-medemensen en de wereld. Het duurt dus even voor je het boek(je) van 158 bladzijden uit hebt. Maar het schudt je dooreen. Het lijkt wel een synthese van alles wat de auteur tot nu toe schreef.
 

Boekrecensie

 door 

Seppe De Meulder: ‘Waarom alles zo leeg voelt. Over vervreemding’


Begin dit jaar kreeg ik een manuscript in mijn mailbox met de vraag wat ik ervan vond. Ik vond het zo goed dat ik voorstelde er een inleiding voor te schrijven, die ik hier als bespreking meegeef.
Leegte, in combinatie met het ontbreken van een zingevend doel, is wijdverspreid. Veel tijdgenoten ervaren een onbehagen, waarover sommigen zich schuldig voelen – we hebben het toch goed? Ze voelen zich niet thuis in de wereld, in hun lijf, zelfs niet in hun identiteit.
 

Boekrecensie

 door 

Julian Barnes: ‘Voortschrijdend inzicht’


Zoals veel literatuurliefhebbers hou ik van Julian Barnes – elke roman van hem is om te koesteren. Net omdat het romans zijn, komt hij in mijn boekenblog niet voor, maar deze bundeling van vijf essays geven mij de kans dat vooralsnog toch te doen. Vermoedelijk is Barnes altijd al een wijs man geweest, nu hij bijna tachtig wordt, blikt hij terug en krijg je inzichten en ideeën voorgeschoteld met de patine van zijn leeftijd. Tijdens het lezen zat ik bijna voortdurend te glimlachen, humor is een belangrijk onderdeel van wijsheid.
 

Boekrecensie

 door 

Evelyn Roll: ‘Pericallosa. Herinnering aan een verborgen verleden’


Evelyn Roll is een politiek verslaggeefster bij de Süddeutsche Zeitung en staat bekend als Angela Merkel-expert. In haar vorig leven toch. Nu zit ze op de trein en herkent ze de stem van een medereiziger, “De engel uit mijn hel”. Het is de neurochirurg die haar gered heeft van iets wat maar weinig mensen overleven: een hersenbloeding ten gevolge van een aneurysma. De man zit twee rijen achter haar, o toeval, ze hoort zijn stem op het moment dat ze beslist heeft haar verhaal neer te schrijven. Toeval bestaat niet (meteen één van de vele, intelligent behandelde onderwerpen in het boek).
 

Boekrecensie

 door 

Koen Schoors: ‘Alles wordt anders … en beter’


We leven in donkere, onzekere tijden, vandaar dat we behoefte hebben aan hoop gecombineerd met duidelijkheid. Het boek van Koen Schoors is zowel hoopvol als helder, hij vertelt ons hoe hij de toekomst ziet en dat blijkt een flink stuk positiever dan algemeen verwacht. Voor de realisatie rekent hij op zeventig jaar, waarmee hij natuurlijk een slag om de arm houdt. Zijn argument voor dit interval snijdt hout: om de zeventig jaar kantelt de wereld. De veranderingen, schrijft hij, zijn reeds bezig en het eerste kwartaal van deze eeuw zal later ‘de Grote Transitie’ heten. “Welke richting het uitgaat en waar we uitkomen, hangt af van de keuzes die we nu maken”.

Boekrecensie

 door 

Vasili Grossman: ‘Leven & lot’ – Robert Sapolsky: ‘Behave. Waarom we van nature goed en slecht zijn: een biologische blik’


Of toeval bestaat, weet ik niet. Feit is dat ik in dezelfde periode twee boeken herlezen heb, totaal verschillend (een roman en een wetenschappelijk werk) en toch gelijkaardig (alle twee handelen ze over goed en kwaad). Beide in hardcover mét leeslint (pure luxe), beide tellen bijna duizend pagina’s, dus perfect voor de toen nog lange grijze winterweken.

 

Boekrecensie

 door 

Thomas Piketty en Michael Sandel: ‘Gelijkheid. Wat het is en waarom het ertoe doet’


Michael Sandel is hoogleraar politieke filosofie in Harvard, de twintig jaar jongere Thomas Piketty doceert economische geschiedenis in Parijs en werd wereldberoemd met zijn Kapitalisme in de 21ste eeuw. Hun werk wordt geruggensteund door het baanbrekende onderzoek van Richard Wilkinson en Kate Pickett naar de maatschappelijke effecten van ongelijkheid. Dit boekje is de geredigeerde versie van een gesprek dat de twee denkers hadden op 20 mei 2024 aan de Paris School of Economics.

 

Boekrecensie

 door 

Lisa Herzog: ‘De toekomst van werk. Van hiërarchie naar democratie’


De Duitse filosofe Lisa Herzog (°1983) zet in De toekomst van werk uiteen waarom arbeid democratischer georganiseerd moet worden. In het voorwoord bij de Nederlandse uitgave benadrukt ze dat het onderwerp de voorbije jaren nóg belangrijker geworden is: de coronacrisis met het bijbehorende thuiswerken heeft de arbeidswereld overhoopgehaald, de jongere generatie eist een andere work-lifebalans, de impact van AI op de werkvloer wordt voelbaar, enzovoorts.
De veranderingen zijn er, de vraag is hoe we die kunnen aansturen en welke risico’s er op ons afkomen. Haar overtuiging blijkt uit de oorspronkelijke Duitse titel: Die Rettung der Arbeit. Werk moet worden gered.

 

Boekrecensie

 door 

Philipp Blom: ‘Hoop. Over een verstandige verhouding tot de wereld’


Vlak voor een lezing krijgt Philipp Blom vaak de vraag van de organisator of hij in deze donkere tijden bij het slot van zijn betoog het publiek toch enige hoop kan meegeven. Dit essay is zijn antwoord, geschreven in zeven episodes en gericht aan een jongeman die hem dezelfde vraag stelde. Op pagina 100 lees je wat je ondertussen al door hebt: “Waarom ik jou geen eenvoudig antwoord kan geven? Omdat ik beloofd heb je serieus te nemen en omdat hoop ingewikkelder wordt naarmate je veroudert.”

 

Boekrecensie

 door 

Nikki Dekker: ‘Graafdier’


Sinterklaas houdt zich al lang niet meer aan de klassieke zes december en komt in vele vermommingen. Bij mij is het – heel eigentijds – een vrouwelijke versie die naar de naam Sofie luistert en mij om de zoveel tijd een boek toestuurt, kwestie van bij te dragen tot het levenslang leren, zij het niet in de versie van onze ex-onderbroekminister voor Onderwijs. Gelukkig is er kunst en literatuur als bescherming tegen de daling van het kennisniveau als gevolg van de obsessie met groei. Graafdier is daar een mooi voorbeeld van, dus dank u wel, lieve Sint.

 

Boekrecensie

 door 

Roek Lips: ‘Dit kan ook een goede tijd zijn. Over tegenspoed en levenskracht’

Je bent begin zestig, je leeft gezond, professioneel ben je actief en succesvol. Bij een preventief bloedonderzoek blijkt een bepaalde waarde niet binnen de verwachte normen te liggen. Na een nieuwe bloedafname een paar weken later acht de arts een beenmergpunctie noodzakelijk, vervolgens krijg je telefonisch de diagnose ‘acute myeloïde leukemie’.

 

Boekrecensie

 door 

Ousmane Dia: “Ze hebben mijn zoon vermoord”

In Vlaanderen kent iedereen Sanda Dia, helaas door de manier waarop hij om het leven werd gebracht. Lezers uit Nederland zullen minder of zelfs niet op de hoogte zijn van de feiten achter dit boek, daarom pluk ik wat informatie uit de ruimere Wikipediapagina ‘Dood van Sanda Dia’.

 

Essay

 door 

Ron Mueck, kunstenaar van het Unheimliche

In het najaar van 1997 ben ik om professionele redenen in Londen. Er is veel te doen over Sensation, een tentoonstelling van de provocerende ‘Young British Artists’ in de Royal Academy of Arts. Natuurlijk ga ik kijken, naar het tentje van Tracey Emin, de haai op sterk water van Damien Hirst, het Myra Hindley-portret van Marcus Harvey. Het doet me weinig. Net als ik wil vertrekken, zie ik wat verder een lichaam op de grond liggen. Dat raakt me wél, tot in het diepste van mijn ziel. Dead Dad is mijn eerste kennismaking met Ron Mueck (°1958), meteen ook liefde op het eerste gezicht.

 

OPINIE

 door 

Pleidooi voor een democratie 2.0

Dit is de tekst van de slotlezing van Paul Verhaeghe tijdens de openbare zitting ‘Voices of the People: Can citizens save democracy?’ georganiseerd door het Goethe Institut en de G1000 op zaterdag 13 april 2024 in Flagey in Brussel.

 

Boekrecensie

 door 

Rachel Aviv: ‘Vreemden voor onszelf. Psychische stoornissen en de verhalen die ons vormen’

De geschiedenis van de psychiatrie toont hoe verschillende tijdperken op verschillende wijzen omgaan met mentale moeilijkheden. Twee dominante paradigma’s wisselen elkaar af: de oorzaak van de problemen ligt bij de individuele psyche (religieus, moreel, psychologisch) versus psychiatrische aandoeningen vinden hun oorzaak in het lichaam (humoraal, neurologisch, vandaag zelfs in de spijsvertering). Op de achtergrond deemstert er een derde overtuiging die nooit de bovenhand haalt: de oorzaak ligt in de tijdsgebonden en altijd dwingende opvattingen over de ideale mens, in combinatie met de omgeving waarin iemand opgroeit.

 

Boekrecensie

 door 

Henri Heimans & Dirk Verhofstadt: ‘KZ-syndroom. Een litteken dat nooit verdwijnt’

Sinds Kant weten we dat tijd en ruimte effecten zijn van de manier waarop we waarnemen en denken. Soms, heel soms, zijn ze niet arbitrair en komen ze samen op het perfecte moment en de perfecte plaats. Dit is het geval met KZ-syndroom, gepubliceerd in een regio die zijn geschiedenis ontkent en voorgesteld op dezelfde dag wanneer een rechter de bendeleider van een groep ogenschijnlijk keurige knaapjes veroordeelt tot een jaar effectieve gevangenisstraf.

 

Boekrecensie

 door 

Barbara Kingsolver: ‘Demon Copperhead’

In de aanloop naar de nieuwjaarsperiode kreeg ik eind vorig jaar de vraag van De Morgen welke boeken van 2023 ik hun lezers zou aanraden. Ik dacht onmiddellijk aan Demon Copperhead, een roman die mij van mijn sokken geblazen heeft. Het boek was op dat ogenblik enkel in de originele Amerikaanse versie verkrijgbaar – dat bleek geen bezwaar te zijn, wèl dat het in 2022 gepubliceerd was.

 

Boekrecensie

 door 

Ingrid Robeyns: ‘Limitarisme. Pleidooi tegen extreme rijkdom’

Het debat over ongelijkheid kwam de voorbije weken met enige regelmaat in de pers, vaak met een verwijzing naar het meer dan driehonderd pagina’s tellend Limitarisme. Opvallend is de veranderde teneur: waar we tot voor kort vooral artikels konden lezen over de negatieve impact van de toenemende ongelijkheid, gaat het tegenwoordig vaak over een veronderstelde afname; een coryfee van het Antwerpse Centrum voor Sociaal Beleid heeft het zelfs over al het goede dat superrijken ons gebracht zouden hebben.
Het zijn artikels en columns, met stellingen die binnen de beperkte ruimte van een dergelijk format nauwelijks onderbouwd kunnen worden. Een aantal van die stellingen wordt in Limitarisme net weerlegd, wat mij doet vermoeden dat de auteurs niet de moeite genomen hebben het boek te lezen.

 

Boekrecensie

 door 

Hartmut Rosa: ‘Democratie vraagt om religie. Over een bijzondere resonantierelatie’

Hartmut Rosa (°1965) is een Duitse socioloog die in 2016 met Leven in tijden van versnelling. Een pleidooi voor resonantie een kritische visie op onze samenleving publiceerde, samen met een voorstel tot oplossing. Een verdere uitwerking volgde in het eveneens vertaalde Onbeschikbaarheid (2018). Wie vlot toegang wil krijgen tot zijn ideeën, vindt in Democratie vraagt om religie een korte, krachtige samenvatting.