Tags: extreemrechts

From the Carnation Revolution to the last Presidential Ballot Box: A Portuguese Woman’s Reflection on Democracy at a Crossroads


Ik ben nog in Portugal geboren onder het dictatoriale bewind van António de Oliveira Salazar. Ik was zes maanden oud toen op 25 april 1974 de Anjerrevolutie plaatsvond, die op vreedzame wijze een einde maakte aan bijna vijf decennia fascistische dictatuur. Ik heb geen herinneringen aan de censuur, de politieke politie of de angst die het leven van de generatie van mijn ouders kenmerkte. Wat ik me wel herinner, is dat mijn ouders me vertelden over de gruwelen van het leven in dat Portugal en dat ik opgroeide in een land dat bedwelmd was door de vrijheid die de Aprilrevolutie ons had gebracht.

Lees meer

Mensenrechten: blinde vlek van de Europese Unie?


De zogenaamde ‘migratiecrisis’ van 2015 stortte Europa in een politieke crisis. De traditionele politieke partijen schoven steeds verder op naar rechts. Het recht op asiel brokkelde stelselmatig af. Tien jaar later maakt Flor Didden, expert migratie bij 11.11.11, de balans op van het Europese migratiebeleid. De verhalen die hij in ‘Bel me als je daar bent’ optekent, zijn ontluisterend.

Lees meer

Portugal strijdt tegen de extremen: extreemrechts in de politiek en ‘extreem’ weer


De vijfjaarlijkse presidentsverkiezingen in Portugal zijn zelden erg spannend. Meestal haalt een bekende oud-politicus al in de eerste ronde de benodigde helft van de stemmen om meteen verkozen te zijn voor deze vooral ceremoniële functie. Dat was dit jaar wel even anders. Niet minder dan 11 kandidaten hadden zich gemeld om de zittende president, Marcelo Rebelo de Sousa (van de conservatieve PSD), op te volgen. Die sluit zijn tweede en dus grondwettelijk laatste ambtstermijn op 9 maart af. En voor het eerst in 40 jaar was er een tweede ronde nodig op zondag 8 februari. Dat had alles te maken met de doorbraak van extreemrechts.

Lees meer

Cognitieve strijders aan het ‘denkfront’. Russische Z-filosofen insinueren liberale hoogmoed en fascisme in Europa


Kerstin Holm schreef in de FAZ van 10 februari een merkwaardig artikel over een groep filosofen die de Poetin-politiek bekrachtigen en ‘onderbouwen’. Voor ons vreemd gedachtegoed dat in zekere zin doet denken aan het apocalyptische denken van de techmiljardairs rond Peter Thiel in de VS. Westerse ideeën over bijvoorbeeld emancipatie zouden leiden tot de ondergang. Hier volgt wat Holm heeft bijeen gelezen. We lezen mee.

Lees meer

Het Nederlandse regeerakkoord is geboren uit een visieloze compromiscultuur


“Speciaal voor al diegenen die vinden dat de Nederlandse minderheidsgelegenheidscoalitie ‘een kans moet krijgen’, is het opiniestuk van NRC-essayist en redacteur Bas Heijne misschien een frisse douche, een eye-opener en oorwassing, en in ieder geval een politieke les in hoe compromissen uiteindelijk tot nog meer teleurstelling, wantrouwen en radicaliteit leiden.” Dit schrijft Jeroen Corduwener op LinkedIn. We publiceren hier eerst Corduweners eigen commentaren op de Nederlandse regeringsvorming en dan het opiniestuk van Heijne waar hij naar verwijst.

Lees meer

Uitbesteed geweld aan de rand van Europa


Terwijl Europese politici terecht de ICE-moorden in de VS en Trumps dodelijke migratiebeleid aan de kaak stellen, stemde het Europees Parlement op dinsdag 10 februari in met twee wetten die met een verstrenging van het Europese asiel- en migratiebeleid gevaarlijk dicht bij datzelfde trumpiaanse beleid komen. Gelukkig groeit ook hier het verzet tegen zoveel hypocrisie en kortzichtigheid. We laten hieronder een hele reeks kritische geluiden horen: van Europarlementariërs, mensenrechtenorganisaties, wetenschappers, NGO’s, …

Lees meer

Europa’s weg vooruit: democratie, duurzaamheid en strategische autonomie


Europa staat vandaag op een historisch keerpunt. Terwijl de wereldorde verschuift en autoritaire tendensen hand over hand aan invloed winnen, ziet het Europese project zich niet alleen geconfronteerd met externe dreigingen, maar ook met geopolitieke winden die het fundament van Europese samenwerking en democratie ondermijnen. De recent gepubliceerde Amerikaanse National Security Strategy (NSS) van december 2025 onder president Donald Trump heeft in dit opzicht een schokgolf door de Europese hoofdsteden gestuurd.

Lees meer

 


50 years after Franco’s death, giving a voice to Spanish dictator’s imprisoned mothers


Op 20 november 2025 was het exact 50 jaar geleden dat in Spanje dictator Francisco Franco stierf op 82-jarige leeftijd. Hij was toen de laatste van de extreemrechtse leiders in het Europa van na de Tweede Wereldoorlog. In de aanloop naar die 50ste verjaardag van Franco’s dood organiseerde de linkse Spaanse regering een wake ter nagedachtenis aan de vele slachtoffers van het regime van de dictator.
 


“Bij de twee kanten heerst de mening dat er alleen vrede kan zijn als de andere zijde verdwijnt” – Tom Khaled Würdemann over verzoening in Israël/Gaza


Tom Khaled Würdemann, 31 en Duitser van Syrische afkomst, promoveerde aan het Instituut voor Palestinastudies in Beiroet, Washington en Jeruzalem. Hij is onderzoeker aan de Hogeschool voor Joodse studies en het Centrum voor Transculturele studies in Heidelberg. Hij werkte mee aan onderzoeksprojecten zoals ‘Gathering the dispersed. State Evasion and States-Marking in Modern Jewish, Kurdish an Berber History’, en ‘Beyond Conflict and Coexistence. An Entangled History of Jewish-Arab Relations.’ Sinds 2024 is hij wetenschappelijk medewerker ‘Ambivalent Enmity’ aan de universiteit van Heidelberg.
 


Israel’s ‘refuseniks’: a growing number of soldiers are refusing to serve in Netanyahu’s war on Gaza

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft het Israëlische leger (IDF) opgedragen het offensief tegen Gaza-stad nog op te voeren, ondanks interne en internationale veroordelingen. Te midden van beschuldigingen van de International Association of Genocide Scholars dat Israël een genocide pleegt, werden op dinsdag 2 augustus ongeveer 40.000 reservisten opgeroepen om zich te melden voor dienstplicht. Nog eens 90.000 reservisten moeten tegen het einde van het eerste kwartaal van 2026 worden gemobiliseerd. Maar uit rapporten blijkt dat het aantal reservisten dat bereid is die orders te aanvaarden, afneemt.
 


Hoe extreemrechts de geschiedenis en de democratie vernietigt


Hoe extreemrechts de geschiedenis en de democratie vernietigt. Het gevecht rond begrippen. “Hitler was links, Lenin een liberaal”. Welke rol speelt ‘Geschichtspolitik’ in de strategieën van Nieuw Rechts en populisten?
Historicus Volker Weiss schreef er een markant boek over. “Rechts overschrijft het verleden en daarmee begint de aanval op het democratische heden”, is de samenvatting van zijn visie. Journaliste Julia Encke had een gesprek met hem in de Frankfuter Allgemeine Sonntagszeitung van 9 februari. We vatten het voor u samen.


 

Strongmen, and other bad ideas


Met de val van Goma, een miljoenenstad aan het Kivumeer in het oosten van Congo, kende de niet-aflatende oorlog in de regio van de Afrikaanse Grote Meren op zondag 26 januari 2025 een voorlopig triest dieptepunt. De rebellen van M23, hierbij volop gesteund door Rwanda, hebben de stad nu in handen. Het Congolese regeringsleger (FARDC) is grotendeels ontwapend of gevlucht, net als de VN-vredesmissie MONUSCO.


 

Wanneer wordt verbinding gewoon collaboratie?

Jihad Van Puymbroeck vertelde enkele weken geleden in Brugge tijdens ‘Zes stemmen voor een betere wereld’ waarom ze het beu is om altijd maar opnieuw te moeten proberen om mensen te begrijpen die racistische uitspraken doen. Zij vroeg zich daarbij kritisch af of het nodig is om altijd naar verbinding te zoeken. Een opinie.


 

As a former IDF soldier and historian of genocide, I was deeply disturbed by my recent visit to Israel

Als je werkelijk wil weten hoe ‘destructief recht’ werkt en je een inzicht wil krijgen in de gruwel van Gaza momenteel, moet je zoals steeds de zeer verstandige Omer Bartov lezen. Verdoe je tijd dus niet met Grunberg- en Brusselmans-gezever. Lees deze absolute must long read!
Christophe Busch, directeur Hannah Arendt Instituut
“This is the logic of endless violence, a logic that allows one to destroy entire populations and to feel totally justified in doing so. It is a logic of victimhood – we must kill them before they kill us, as they did before – and nothing empowers violence more than a righteous sense of victimhood.”


 

“Wij wilden oorspronkelijk geen hereniging van Duitsland, wel een democratisering!”

Wie echt wil, kan zich op dit ogenblik goed over Duitsland informeren via kranten, tijdschriften en tv. Bij ons is Jan Leyers een jaar lang voor de VRT ‘bij de Duitsers’ geweest om poolshoogte te nemen. De Duitse situatie is zeer complex en de oostkant heeft een andere kijk op de werkelijkheid dan de westkant. Maar dat is al 75 jaar zo. De val van de Muur in 1989 heeft die verschillende visies nog steeds niet samengebracht.


 

Wat voor een land zijn we geworden als we een ‘asielcrisis’ willen uitroepen?

“Afgelopen weekend heb ik gehuild. Dat zeg ik niet om aandacht te trekken. Of misschien ook wel. Want ik wil je aandacht – dit is echt zo belangrijk”, schrijft Marre de Vetten over de ‘asielcrisis’ die de nieuwe Nederlandse regering onder druk van de PVV, de extreemrechtse partij van Geert Wilders, heeft uitgeroepen om ‘harde’ maatregelen te kunnen nemen tegen asielzoekers. Dat Nederland daarmee fundamentele mensenrechten met de voeten treedt, lijkt de bevolking niet meer te deren. Of toch?


 

De trukendoos van AfD: nu ook nog de moslims overtuigen

Migranten kunnen de ‘gamechanger’ worden bij de Bondsdagverkiezingen van 2025. Het is bizar. Migranten in Duitsland zouden beslissend kunnen worden voor de Bondsdagverkiezingen door voor de partij te kiezen die hen het meest veracht, de AfD. Sociologe Naika Foroutan, waarover we in een vorige nieuwsbrief berichtten, waarschuwt in een artikel in Die Zeit van 7 maart.


 

Henri Heimans & Dirk Verhofstadt: ‘KZ-syndroom. Een litteken dat nooit verdwijnt’

Sinds Kant weten we dat tijd en ruimte effecten zijn van de manier waarop we waarnemen en denken. Soms, heel soms, zijn ze niet arbitrair en komen ze samen op het perfecte moment en de perfecte plaats. Dit is het geval met KZ-syndroom, gepubliceerd in een regio die zijn geschiedenis ontkent en voorgesteld op dezelfde dag wanneer een rechter de bendeleider van een groep ogenschijnlijk keurige knaapjes veroordeelt tot een jaar effectieve gevangenisstraf.


 

De canon van ‘Nieuw Rechts’ in Duitsland

Het is niet overdreven te stellen dat Duitsland in rep en roer staat. Er is veel aan de gang. Wat houdt het land nog samen? Hoe moet het verder met de slabakkende economie? Waar is het de AfD (de partij Alternative für Deutschland) en Die Neue Rechte (Nieuw Rechts) vandaag om te doen? Waar staan en waar gaan ze voor? Kunnen de moedige betogingen van vele honderdduizenden mensen dit nog een halt toeroepen? In elk geval zijn er veel meer hoopvolle reacties tegen extreemrechts dan in Nederland en Vlaanderen.


 

Heft Duitsland zichzelf op door de migratie?

In de voorbije weken zijn 300.000 mensen in verschillende steden in Duitsland de straat op gegaan om te demonstreren tegen extreemrechtse groepen. Onder meer bondskanselier Olav Scholz (SPD) en ministers Baerbock en Schüle waren aanwezig bij een demonstratie in Potsdam. Burgemeester Schubert had opgeroepen tot die demonstratie nadat bekend werd dat er in zijn stad vorig najaar een extreemrechtse samenkomst had plaats gevonden, waarbij er gesproken was over massadeportaties als de AfD (Alternative für Deutschland) aan de macht zou komen.


 

Niettegenstaande alles!
Israëlische vredesstemmen voor een einde aan het geweld en voor meer begrip in Israël én Palestina

Op 7 oktober 2023 drongen militante strijders van Hamas vanuit Gaza Israël binnen. “Honderden mensen werden in hun huizen en tijdens een muziekfestival omgebracht, hele buurten werden totaal vernietigd.” Dat schrijft de Israëlische dienstweigeraar Haggai Matar. De gruwel is onvoorstelbaar.
Israël heeft intussen 300.000 reservisten opgeroepen en bereidt een grondoffensief voor in de Gaza-strook. De regeringsvertegenwoordigers van het oorlogskabinet van Netanyahu schreeuwen om wraak. Bijna tienduizend Palestijnen werden inmiddels gedood bij Israëlische bombardementen.


 

Dirk Verhofstadt: ‘Dagboek 1933. Het gevaar van extreemrechts’

Zoals elke intellectueel kreeg ik de voorbije jaren af en toe de vraag of de jaren dertig terug zijn. De studie van Dirk Verhofstadt geeft een goed onderbouwd antwoord dat al uit de titel blijkt: het gevaar van extreemrechts. Hitler en zijn NSDAP-partij kwamen democratisch aan de macht, met de hulp van gevestigde politici die hem een meerderheid bezorgden in de overtuiging dat een regeringsdeelname zijn partij de das zou omdoen. Net het omgekeerde gebeurde: op korte tijd wrong Hitler de democratie en haar vertegenwoordigers vakkundig de nek om.


 

‘Omvolkingstheorie’ van president leidt tot ongezien racisme in Tunesië

Sinds eind februari is er in Tunesië een ware ‘jacht’ aan de gang op migranten uit zwart-Afrika. Vele Afrikaanse landen repatrieerden hun landgenoten om te voorkomen dat ze het slachtoffer zouden worden van racistische aanvallen, zowel van de politie als van gewone burgers. Wat is er aan de hand?


 

Brazilië en het decennium van verval

Op zondag 8 januari 2023 bestormden in de Braziliaanse federale hoofdstad Brasília duizenden rechts-extremisten en aanhangers van voormalig president Jair Bolsonaro het parlementsgebouw, het presidentiële paleis en het hooggerechtshof. Zij richtten daarbij zware vernielingen aan en riepen het leger op om de net aangestelde president Lula da Silva ten val te brengen. De voormalige minister van Justitie, Anderson Torres, werd gearresteerd en de gouverneur van het federale district, Ibaneis Rocha, werd geschorst. De parallellen met wat gebeurde op 6 januari 2021 bij de bestorming van het Capitool in Washington DC door extremistische Trump-aanhangers zijn overduidelijk.
We vroegen aan prof. Neuri A. Alves, filosoof, onderzoeker en adviseur bij de vakbond Fetraf in Santa Catarina, om een persoonlijke analyse te maken van de gebeurtenissen.